vrijdag 26 augustus 2011

Familiegeschiedenis : raadsel opgelost

Al heel lang heb ik  reproductie van een oude familiefoto afkomstig uit de nalatenschap van mijn grootvader in mijn bezit. De mensen op deze foto waren mij tot voor kort onbekend.


Steffen Bijl als jongeman


Onlangs was ik in de gelegenheid om een scan te maken van een jeugdfoto van mijn overgrootvader Steffen Bijl (in het bezit van naaste familie), en hierdoor kan ik eindelijk deze foto een plaats geven in mijn familiegeschiedenis.



















Op deze foto staat het gezin van mijn betovergrootouders Jochem Bijl en Uilkje Siegers de Lang afgebeeld.


Jochem Bijl en Uilkje Siegers de Lang met hun 9 kinderen, ca. 1896-1899

De jongeling links is mijn overgrootvader Steffen Bijl (1881-1944).

Steffen Bijl trouwde in 1903

Jochem(ook wel gespeld als Jogchem) Bijl (geb. Heereveen 1852) was in 1875 in Schoterland gehuwd met Uilkje(n) Siegers de Lang (geb. Heereveen 1853)
Jochem was van beroep timmerman.
Zijn zoon Steffen werd ook timmerman.




Van 6 kinderen op de foto heb ik gegevens over geboorte, respectievelijk huwelijk kunnen achterhalen via

Sjoukje (geb. Schoterland 1876)
Trijntje (geb. Schoterland 1878) werd nog net geen 100 jaar (mondelinge informatie uit de familiekring)
Steffen (geb. Schoterland 1881)
Elisabeth Maria (geb.Nieuwer-Amstel 1884)
Helena Johanna (geb. Amsterdam ca.1887)
Jansje (geb. Amsterdam ca. 1895)

De jongen aan rechts op de foto naast zijn zusje Helena Johanna (tante Leen) was Hendrik, de enige broer van Steffen.  Hendrik emigreerde rond 1930 naar de VS keerde enkele jaren later echter weer terug naar Nederland en werd in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers geïnterneerd omdat hij de Amerikaanse nationaliteit had. (mondelinge informatie uit de familiekring)

2 kinderen op de foto zijn nog niet geïdentificeerd.
Aan de hand van de tot nu toe bekende gegevens van de mensen op de foto kan deze foto worden gedateerd tussen 1896-1899.

LOFDICHT OP JACOBUS ELISA JOANNES CAPITEIN


Collectie Ver Huell










“Hoe heerlijk schetst de kunst hier CAPITEIN, den Moor?
Hoe straalt de schranderheid hem uyt de zedige oogen?
Hoe steekt welsprekendheid op zyne lippen door?
Wat toont de mond een ziel vol vrede, en laag geboogen?
Juicht Mooren! Want uw heil breekt door de wolken heen:

Doet God uw’ landgenoot zyn groote daaden preken
En sterkt dat door zyn Geest, uw hart, al was’t van steen,
Zal boetvaadrigheid aan duizend stukken breeken,
Op day het zalig licht schyne in de duisternis
En gy dien HEILAND ziet, die ’t heil der heidenen is.”
Conradus Anthoni Swyghuizen

Dit gedicht is de tekst onder het portret van de eerste zwarte dominee ter wereld, Jacobus Elisa Capitein.

Collectie Ver Huell
Jacobus Elisa Joannes Capitein, uit slavenouders geboren aan de Goudkust in West-Afrika  werd als  8 jarig jongetje verkocht. Hij had geluk dat hij uiteindelijk terechtkwam bij een koopman die hem meenam naar Nederland. De jongen werd christelijk opgevoed en in 1735 gedoopt. Jacobus kreeg een goede scholing en studeerde in 1737 theologie in Leiden. In 1742 werd hij predikant. Na een aantal predikbeurten in verschillende Nederlandse kerken werd hij uitgezonden naar St. George Elmina  om daar te dienen als geestelijk verzorger van de WIC dienaren en het christendom onder de Afrikanen te verspreiden. Hij had zowel bij de bleekscheten en de negers weinig succes in zijn werk. Jacobus wilde met een Afrikaanse trouwen, maar door kerkelijke tegenstand vanuit Nederland moest hij daarvan afzien. Uit Nederland werd hem een blanke vrouw gestuurd waarmee hij in 1745 trouwde. Jacobus probeerde tevergeefs ook nog in de handel zijn geluk. Hij stierf  in 1747.

Uit de vele biografische papjes  die over Jacobus Capitein zijn gebrouwen lepel  ik hier enkele krenten op.

In zijn werkstuk  “De servitute, libertati christianae non contraria" ( “Staatkundig-godgeleerd onderzoekschrift over de slaverny, als niet strydig tegen de christelyke vrijheid”, 1742)  vond Capitein dat de christelijke vrijheid geestelijk opgevat moest worden en niet met de lichamelijke slavernij in strijd was. Hij meende zelfs, dat, als de slavernij onder de christenen werd ingevoerd, de maatschappij van veel leeglopers en bedelaars zou worden verlost.

Kijk,  zo’n man daar heb je nou wat aan!

Officieel stierf Jacobus Capitein op 1 februari 1747, maar  dit smakelijke verhaal vond toch nog zijn weg naar van der AA’s Biografisch Woordenboek:
“Op de plaats zijner bestemming aangekomen zijnde, deed hij welras omvraag naar zijne bloedverwanten, onder welke misschien ook zijne ouders nog leefden, had het genoegen die op te sporen, en was zwak genoeg, om te hunnen gevalle, met verloochening van het Christendom, dat in hem zoowel geworteld scheen, op nieuw een bijgeloovige Heiden te worden. Althans op die wijze heeft men gemeend te moeten verklaren het destijds uit Delmina gekomene berigt, dat hij, na niet lang aldaar geweest te zijn, landwaarts in gereisd en onder zijne natie verdwenen is. Het kan echter ook zijn, dat hij op reis overleden, of misschien wel door zijne heidensche stamgenooten omgebragt”

donderdag 14 juli 2011

Luister en huiver

Een bijzondere ridderorde

In de bibliotheek van het Gelders Archief ligt een stoffig boek uit 1645 met de titel: “Den Nederlandtschen Heravld ofte tractaet van Wapenen en Politycken Adel”, geschreven door Thomas de Rouck.

Één hoofdstuk in dit boek gaat over diverse ridderorden, waaronder het Gulden Vlies en de Orde van de Kouseband. Maar ook minder bekende of in vergetelheid geraakte orden zijn er beschreven, zoals de buitenissige “Orde van de Draak” ingesteld door de Hongaarse koning Sigismund van Luxemburg in 1408. Doel van deze orde was het bestrijden van ketters (Hussieten)  en de Turken. De overwinning van het ware geloof werd gesymboliseerd door een kruis, waaronder een draak  met afhangende vleugels hangt. De draak staat voor de vijanden van het kruis. De orde telde voornamelijk leden uit grote en belangrijke midden-europese families, die vaak de afbeelding van een draak toevoegden aan hun familiewapen. Ook de Engelse koning Henry V behoorde tot de Drakenorde. De bekende Duitse dichter Oswald von Wolkenstein is geportretteerd met de orde van de draak. Zowel Oswald als de Walachijse troonpretendent Vlad uit het geslacht Bassarab werden door Sigismund, inmiddels koning van het Heilige Roomse Rijk in 1431 opgenomen in de Orde. Vlad kreeg later de bijnaam Dracul (de Duivel). Hij was de vader van der roemruchte historische Dracula (Vlad Tepes), wiens naam onsterfelijk is geworden door de gelijknamige vampierroman van Bram Stoker uit 1897.


De orde van de Draak
 Afgelopen zondag 10 juli 2011 was er een interessante radiouitzending over Vlad Dracula op OVT van de VPRO. Luister en huiver



Er is een overzicht  van historische bronnen (brieven, oorkonden, kronieken enz) over Vlad Tepes Dracula

donderdag 30 juni 2011

Familiegeschiedenis: Is er leven na de Dingen?

Het is volbracht. Ik heb het 23-archiefdingen certificaat afgelopen maandag ontvangen.  De cursus is dus nu officiëel voorbij, maar we kijken nu binnen de organisatie wel al naar de toekomst gekeken, voorbij de horizon van de zomervakantie naar het leven na de 23-archiefdingen.



Uit de fotoarchieven van mijn familie

Overgrootmoeder : W.H.V Nielo (1865 -1927),
Suriname begin 20e eeuw

Overgrootmoeder : Th. W.J. Diergaarde  (1882-1976), in het oorlogsjaar 1943




Grootmoeder: A. Scholten, (1901-1971),
Amsterdam ca 1931 

A. Scholten op het strand, ergens in de dertiger jaren van de 20e eeuw

woensdag 22 juni 2011

Het einde der dingen 2

Zoals het einde van de wereld vaak prematuur wordt aangekondigd door godsdienstwaanzinnigen, zo was ik ook een beetje voorbarig met het aankondigen van het einde der dingen.

Informatieruis op internet:
Enkele waanzinnige links waar ik mijn eigen weblog en tweets terugvind.

Weblog:

 
1.                               Vlad The Impaler
29 May 2011 ... Beeldvlad13 by Arkhamarchivaris taken on 11 Apr 11. Tags: dracula, vlad, 23archiefdingen. Beeldvlad14 by Arkhamarchivaris taken on 11 Apr 11 ...
unjobs.org/tags/vlad-the-impaler/photos - In cache

1.                               Thomas Jansz - Nederland - Email, adressen, telefoonnummers en ...
12 jan 2011... werkte in dienst van Philips de II in een aantal tweets op het web zetten. Tot de volgende tweet. arkhamarchivaris.blogspot.com ...
www.123people.nl/s/thomas+jansz


Tweets van Tjwitteroos:

1.                               Nautilus Womens N1375 Steel Toe Athletic Shoe - NASCAR Deals and ...
tjwitteroos (Thomas Jnz Witteroos). Arnhem 11-12-1573 De Rekenkamer kent Witteroos een gage van 28 stuivers per dag toe onder bepaalde voorwaarden (Arch. ...
shoppingforall.info/.../Nautilus-Womens-N1375-Steel-Toe-Athletic-Shoe/ - In cache

1.                               All emails of Mei and Quave
16 Jun 2011 ... tjwitteroos Arnhem 23 mei 1547 : Witteroos overlegt met de stadhouder over de voortgang van het werk aan de fortificaties (Arch. Rekenkamer ...
www.gopublicrecords.com/mei/quave - In cache

1.                               Jan Meester | wiezoekje
12 mei 2011 ... tjwitteroos Tue, 10 May 2011 06:54:31 +0000 ... RT @tjwitteroos 1469, 10 maart : Witteroos wil proberen landmetersexamen te doen bij meester ...
wiezoekje.nl/jan-meester

1.                               Thomas Daem | wiezoekje
tjwitteroos Tue, 26 Apr 2011 10:33:19 +0000. Schoonhoven 1553 "Thomas die schilder, huurt een huis van Daem Fransz kinderen voor 12-5-0" (arch. ...
www.wiezoekje.nl/thomas-daem





Toen er nog geen internet was
Coll. Ver Huell
   




Voor allen geboren ná 1980 en het archiefonderzoek oude stijl alleen nog maar kennen van de verhalen bij het haardvuur.
De romantiek van kaarslicht, ganzenveer, folianten, perkament en oud papier.



 

en hij droomde van het wereldwijde web
Coll. Ver Huell

 


vrijdag 17 juni 2011

Het einde der dingen

De toekomst staat in de sterren geschreven. 

De uitvinder van de mobiele telefoon heeft zich laten inspireren door draadloze communicatiemiddelen in “Star Trek” “The Original Series” (1967-1969)
De technologie staat niet stil en heeft de 23-archiefdingen al weer ingehaald met e-readers en tablets

En nu dan het einde der Dingen :   ding 23

23-Archiefdingen was voor mij…..

Ik had mij niet opgegeven voor de cursus en was ook niet opgegeven door de boven mij gestelden.  Toen de cursus al tijd bezig was kreeg ik van mijn coördinator het verzoek om mee te doen. Ik was niet bepaald enthousiast, twitter, facebook, hyves, afgaande op de berichten in de kranten over deze internettoepassingen had ik een houding van ‘t kan me allemaal gestolen worden.

Je kan naar de sociale media kijken als privégebruiker en als professional.

Als privégebruiker vind ik bijvoorbeeld Facebook of twitter bijv. nog steeds weinig zinvol en Facebook zie ik helemaal niet zitten want Facebook kan het surfgedrag volgen van mensen die geen gebruiker zijn van de website. Het Amerikaanse bedrijf geeft toe cookies te hebben geplaatst op de computers van mensen die websites bezochten met Facebook Connect.
De rest gun ik het voordeel van de twijfel, hoewel Google ook geen beste reputatie heeft als het om de privacy van gebruikers gaat.
Interessant is de mening van de oprichter van Hyves, dat al het hyven en twitteren iets met je brein doet. Het werkt verslavend. Het wordt allemaal oppervlakkiger.
Dat nieuwe technologieën en sociale media een geweldige maatschappelijke invloed kunnen hebben is mij overigens wel duidelijk (Understatement).

Een onverwachte verrassing:
Grappig is wel dat je je eigen tweets soms binnen een uur weer terugvindt op allerlei andere sites die geautomatiseerd tweets over een onderwerp of stad verzamelen.
De consequentie van  het  geautomatiseerde wereldwebwijd volgen en delen van nieuws dmv rss en alle abonnementen is volgens mij  een enorme hoeveelheid exabites aan extra en vaak overbodige gegevensruis. 
De meeste mensen beseffen namelijk niet  is dat internet een grote energieslurper is http://www.intermediair.nl/artikel/weekblad-archief/61824/internet-vreet-energie.html en daarom is een selectief gebruik van dit medium is mijn ogen geen overbodige luxe, en dus kies ik ook om deze reden ervoor om niet elke oprisping van en met jan en alleman te delen in de sociale media.

Mijn professionele blik op de sociale media
Mijn insteek in deze is vooral praktisch.
Er is in onze organisatie een pr-medewerker die al enkele jaren de ontwikkelingen van de media op internet volgt en waar nodig ook inzet voor het bedrijf.
Hoewel web 2.0 voor de organisatie interessante mogelijkheden biedt om meer bekendheid te krijgen bij het publiek (en daar ook al gebruik van maakt) zie ik in de meeste 23 archiefdingen voor mijn directe werk geen zinvolle toepassingen, hoewel sommige opdrachten wel leuk waren om te doen. Maar om nu bij elke mooie kaart of prent die ik tegenkom een tweet de wereld in te sturen.

Wat heeft dit leerprogramma “gedaan” met jou en met de organisatie waar je werkt?

Dit leerprogramma heeft “met mij heel weinig gedaan”  behalve tijd kosten vrees ik en wat het voor de organisatie doet zal in de toekomst moeten blijken. Ik heb ooit een eigen website gebouwd, voor het grootste deel gewoon in html code en de fijne puntjes zoals deze gekleurde tabel met een web editor  Daar heb ik al ervaring opgedaan met het uploaden van plaatjes en muziekfragmenten. Na een dergelijke klus is een weblog maken, inrichten en bijhouden via blogger eigenlijk kinderspel.
Een filmpje van Youtube embedden is een aardige oefening, maar dit is meer iets voor de collega’s die bewegend beeld en geluid doen, en die hebben voor onze organisatie al films op Youtube gezet. Librarything zou iets zijn voor de bibliotheekmedewerker (die overigens niet aan de cursus deelnam).
Als je als individuele medewerker alle geboden van het manifest Archivaris 2.0 wilt naleven kom je niet meer aan je werk toe: het ontsluiten van archieven voor  het publiek (Politci moesten maar eens wat minder twitteren met hun speeltjes en zich meer bezig houden met waar ze voor betaald worden).
Onze organisatie werkt met Maisflexis en zit in de gebruikersvereniging van Mais.
“Sociale media op MAIS-Internet  Sociale media is het toverwoord van de laatste jaren. Facebook, Hyves, Twitter, LinkedIn, het zijn maar een paar van de mogelijkheden om je informatie of persoonlijke boodschappen met anderen te delen. Ook wij ontkomen niet aan deze ontwikkelingen en we doen dus ook van harte mee. In overleg met de gebruikersvereniging hebben we de afgelopen week twitter-, facebook- en bookmarkmogelijkheden in MAIS-Internet ingebouwd. Deze mogelijkheden zullen per klant instelbaar zijn.” Nieuwsbrief 29 van de Ree (archieven.nl)
Archiefdiensten zijn overheidsdiensten en zouden dus moeten vallen onder een algemeen beleid van de Overheid 2.0. 

Mijn favoriete Dingen die ik heb  leren kennen en gebruiken

Voor mijn directe werk zijn twee dingen interessant:
Ding  9:  kaarten  Ik wil mij gaan verder verdiepen in de presentatie van historisch kaartmateriaal middels georeferentie, maar dat schijnt nog behoorlijk ingewikkeld te zijn en ik moet daar wel de tijd voor hebben
Ding 10:  het plaatsen van een presentatie op google.docs. Met beeldmateriaal kan je interessante thematische presentaties maken. Ook hier wil ik mij in de toekomst verder mee bezighouden (als er tijd voor is)


Wat kan er gedaan worden om 23 Archiefdingen te verbeteren

Verder mis ik in de opdrachten van de 23dingen de problematiek van de toekomstige digitale archieven die op ons afkomen. Het gaat nu bijna allemaal om filmpjes, plaatjes, allerlei gescande en gedigitaliseerde documenten, maar  de problematiek van digitale archiefvorming en het beheer en de toegankelijkheid en de rol van web 2.0 daarin,  zou een toch een belangrijk item moeten zijn in deze cursus.  Ding 10 Online kantoortoepassingen (valt onder het begrip “cloud computing)  gaat hier niet op in terwijl er toch wel de nodige kanttekeningen zijn te plaatsen bij dit fenomeen.


"Cthulhu fhtagn"


woensdag 15 juni 2011

Mijn familiegeschiedenis : Suriname

Uit mijn eigen familiegeschiedenis:

Plantages spelen een belangrijke rol in de geschiedenis van mijn Surinaamse voorouders.

Slaven:
Sommige voorouders waren slaven die bij de emancipatie in 1863 hun achternaam kregen, zoals mijn overgrootvader James, geboren in 1862 op de plantage "Halle in Saxen". Hij kreeg samen met zijn moeder de achternaam Glimmerveen. Enkele jaren later trouwde zijn moeder en James kreeg toen de achternaam van haar echtgenoot Jonas Resida (afkomstig van de plantage Frederiksdorp), die James als zijn zoon erkende.
James was ondermeer goudzoeker van beroep en hij stierf in 1923.

Andere voorouders die in 1863 vrij kwamen  waren afkomstig van de plantages Frederiksdorp, Alkmaar en "Vier Kinderen"

                                                        



“Plantage Vier Kinderen" in Boven-Para (Surinaamse Almanak 1832)












Plantage Alkmaar



Plantage Alkmaar (Surinaamse Almanak 1842)






Een beschrijving van de Plantage Alkmaar in 1847:

"Men zit er net als een staatsgevangene en kan niet weg, want lopen kan men niet na de stad, men moet altijd met de roeiboot na de stad en ook terug, en dat is eene reis van 4 à 5 uren.
Deze plant[age] levert zeer weinig aangenaams op : zeer lage ligging, slegte paden, slegt onderhouden gebouwen, mijne woning is eene zolder onder de cingels bij de vleermuizen, duizdenbeenen, mieren, spinnen en kakkerlakken ; welke elkanderen den oorlog aandoen en ik hen allen.
De constructie van de huizen is voor het climaat zeer ondoelmatig, geheel van hout slechts op eene steene voet. Men beweerd dat die houte huizen koeler en droger zijn dan steenen; men zegt dat putwater slaan weris [wschl van het Engelse woord to weary: vermoeien] en drinkt dus slechts regenwater.

Th. Bray : Surinaamsche schetsen en typen 1850 (Coll. Ver Huell)

Men ziet hier suikerriet en suikerriet nog een suikerriet en anders niet.

















Th. Bray : Surinaamsche schetsen en typen 1850 (Coll. Ver Huell


Men hoort de moolen en de stokers en anders niet .












Men ziet de drie vrij groote schoorsteenen van het dramhuis, kookhuis en stoomgemaal roken ;  tusschen beiden een pont waar vaten met suiker en rhum en melasse in geladen wordt. De kosten voor de plant. worden met de dram, melasse en bananen gevonden, de suiker en rhum is zuivere winst en heeft in ’t vorig jaar een slegt jaar F. 160.duizen guldens opgebracht. Dus t’is een rente gevend goed, 470 koppen slaven zijn er, 1440 akkers, zeshonderd vaten moeten er gemaakt worden van 2800 lt."





Eigenaren van plantages :

Andere voorouders daarentegen waren eigenaren en directeuren van onder andere de plantages Concordia en Dankbaarheid in Saramacca


Bron KB Historische Kranten

William Elder (ca. 1770-ovl. 1844) en Jeanij van Elder (geboren in Afrika, ovl. 1846) eigenaren van de koffie en cacao plantage Concordia in Saramacca hadden acht  kinderen. William Elder stierf in 1844. Zijn weduwe Jeanij van Elder benoemde in haar testament al haar acht kinderen tot erfgenamen. Zij stierf in 1846.Tot de nalatenschap hoorde onder andere de plantage Concordia

N.B. In het boek "Sonny Boy" van Annejet van der Zijl (blz. 29) worden een "William Elder" en zijn zwarte minnares genoemd als voorouders van Eugenie Elder, de grootmoeder van "Sonny Boy"







In onderstaande advertentie worden alle acht kinderen van William Elder vermeld. Elk is voor 1/8 deel eigenaar van de plantage Concordia. De William Elder in deze advertentie  (ovl. 1854)
was de vader van mijn betovergrootmoeder Jacoba Prudence  Charlotte Elder.

Bron KB Historische Kranten
Mijn betovergrootouders
W.H.K. Nielo, 1830-1892

Jacoba Prudence  Charlotte  Elder (1836-1898) was gehuwd met W.H.K. Nielo,
directeur van de plantages Dankbaarheid  en Peperpot.