Posts tonen met het label "Simon Bolivar". Alle posts tonen
Posts tonen met het label "Simon Bolivar". Alle posts tonen

donderdag 14 mei 2026

Hoe zou het later de kleine "Simon" zijn vergaan?

In mijn vorige post schreef ik over de problemen die de Nederlandsche scheepvaart ondervond om de verbinding met de koloniën in West en Oost te onderhouden tijdens de beginmaanden van de Tweede Wereldoorlog. Zo noemde ik onder andere de scheepsramp van de “Simon Bolivar", een KNSM schip, in november 1939 met ca. 400 opvarenden op weg naar Curaçao. Het schip liep op de 18e van die maand op twee magnetische mijnen van Duitse makelij.

De "Simon Bolivar" was het vijfde Nederlandse schip dat op een mijn liep.
Bron: www.delpher.nl 

De route van de "Simon Bolivar", november 1939
Bron: www.delpher.nl 

Deze ramp kreeg veel aandacht in de media in Nederland, de West en de Oost. Het aantal doden wordt geschat tussen de 84 en 120. De overlevenden werden in Engeland opgevangen.

De "Simon Bolivar" in betere tijden
Bron: www.delpher.nl 

Er zijn oude beelden van de "Simon Bolivar" te zien op:

https://www.youtube.com/watch?v=bR9vSRAF0UI

en https://www.youtube.com/watch?v=cj0S2Bb6lKQ&list=RDcj0S2Bb6lKQ&start_radio=1

Een van de overlevenden was een kleine peuter, die omdat zijn identiteit niet meteen kon worden vastgesteld door de Engelsen, Simon werd genoemd naar het schip. Later bleek hij Reinier Leonardus Matrona te heten. Zijn jonge moeder verdween tijdens een reddingspoging toen de sloep omsloeg, en verdronk. Het knulletje werd gered.

Reinier Leonardus Matrona en de dood van zijn moeder.
Bron: www.delpher.nl 

Maria R. Matrrona, moeder van Reinier Leonardus  in de dodenlijst.
Bron: www.delpher.nl 

Kleine “Simon” kwam groot in het nieuws. Uiteindelijk werd hij geadopteerd door een Rotterdams echtpaar Van der Nat-Peterson.

Adoptie van "Simon"
Bron: www.delpher.nl 

Een krant schreeft dat het een Surinaams kind was, maar hij gezien zijn achternaam was hij van Curaçaose herkomst.

Volgens bijschrift was "Simon" Surinamer, maar dat klopt niet
Bron: www.delpher.nl 

"Simon" en zijn pleegmoeder, mevr. Van der Nat-Peterson.
Bron: www.delpher.nl 


"Simon" zou een van de jongste geredde passagiers zijn

"Simon" in bad.
Bron: wikimediacommons

Hoe zou het later met "Simon" zijn vergaan. Heeft Reinier Leonardus Matrona alias "Simon" de bombardementen in mei 1940 en daarna op Rotterdam en het verdere verloop van de oorlog overleefd?

Meer informatie over de ramp met de “Simon Bolivar” is in de volgende links te vinden.

https://www.tracesofwar.nl/articles/7463/Ondergang-van-de-ss-Simon-Bolivar-18-november-1939.htm

https://www.oorlogsbronnen.nl/thema/Scheepsramp%20Simon%20Bolivar

https://peertube.beeldengeluid.nl/w/hEnr8Nq1Xpte2AwKUWQn8F

https://en.wikipedia.org/wiki/SS_Simon_Bolivar

https://www.historischnieuwsblad.nl/column-annejet-van-der-zijl-over-de-vergeten-scheepsramp-van-1939/

Annejet van der Zijl noemt de doden van deze scheepsramp de eerste Nederlandse oorlogsslachtoffers. Maar er vielen al eerder slachtoffers, namelijk op 8 september 1939 onder de bemanning van de mijnenveger “Ewijk” die tijdens werkzaamheden op zee per ongeluk op een mijn dreef. 

En een dag eerder dan de “Simon Bolivar” werd op 17 november een Nederlandse tanker “De Sliedrecht” ten westen van Ierland door een U Boot tot zinken gebracht. Het nieuws over "De Sliedrecht kwam bereikte pas op 24 november Nederland.

Ook onder de gemobiliseerde militairen vielen door ongelukken en incidenten al voor mei 1940 doden. Zo maakte mijn gemobiliseerde grootvader Willem Bijl tijdens het mijnen leggen mee dat een medesoldaat werd gedood toen een mijn met fabrieksfout ontplofte.

Als de buren oorlog voeren, dan heeft Nederland een probleem

De oorlog die in september tussen Engeland en Duitsland uitbrak na de Duitse inval in Polen had meteen grote gevolgen voor Nederland. Over de mobilisatie eind augustus 1939 heb ik al eerder geschreven. Daar bleef het echter niet bij. Het vliegverkeer tussen Nederland en Oost-Indië werd meteen op 2 september gestopt. Vliegen over het luchtruim van Frankrijk en Duitsland was niet meer mogelijk.

Vliegverkeer tussen Nederland en de Oost gestopt
op 1 september 1939.
Bron: www.delpher.nl

Ook de scheepvaart tussen Nederland en de koloniën in West en Oost kwam in de problemen.

De boottrein vervalt, want de route via Duitsland kon niet meer worden gereden.
Bron: www.delpher.nl

De Engelsen verklaarden een groot deel van het nauw van Calais tot verboden vaarzone. Schepen van niet-strijdende landen zoals Nederland, België en de Scandinavische landen konden slechts door een nauwe zone vlak langs de Engelse kust varen, waar ze door de Engelse marine werden gecontroleerd. De Noordzee was vergeven van mijnen.

Nederlandse schepen namen voorzorgsmaatregelen, er werd in konvooi gevaren, voorafgegaan door sleepboot, voorzien van paravanen om mijnen onschadelijk te maken.

Varen in konvooi, november 1939.
Bron: www.delpher.nl


Varen in konvooi, november 1939.
Bron: www.delpher.nl

Deze bovengenoemde maatregelen hielpen echter niet tegen magnetische mijnen. De "Simon Bolivar" van de KNSM werd op weg naar Curacao voor de Engelse kust geraakt door twee Duitse magnetische mijnen en verging op 18 november 1938.

Ondergang van de Simon Bolivar op 18 november 1939.
Bron: www.delpher.nl

De kranten tussen begin september 1939 en mei 1940 staan bol van de artikelen over de gevolgen voor de scheepvaart naar de Oost. Aan West-Indië werd minder aandacht besteed.

Klachten in Suriname over
de verstoring van de scheepvaart van en naar Nederland
december 1939
Bron: www.delpher.nl

Vanaf 1927 konden passagiers voor Oost-Indië een deel van de bootreis overslaan door met een boottrein vanuit Nederland naar Genua te reizen. Deze extra service werd aangeboden door de Rotterdamse Lloyd en de Scheepvaartmaatschappij Nederland. De treinreis duurde één tot anderhalve dag en scheelde bijna een week dobberen op zee.

Uiteindelijk werd besloten om in december 1939 geen passagiersvaarten vanuit Nederland te organiseren, maar de dienst vanaf Genua te verzorgen. Reizigers konden met speciale boottreinen naar Genua en dan per boot verder. Reizigers uit Indië reisden vanuit Genua met de trein naar Nederland.


Genua wordt vertrek- en eindpunt van de reizen naar de Oost.
Bron: www.delpher.nl


Genua wordt vertrek- en eindpunt van de reizen naar de Oost.
Bron: www.delpher.nl

Het had nogal wat voeten in de aarde om deze treinreizen te organiseren, want de gewone route kon niet meer. Er werden  alternatieve routes gevonden via België en Frankrijk.

Het chaotisch verloop van het vertrek van de eerste boottrein uit Den Haag,
december 1939.
Bron: www.delpher.nl

Ook de reizen met de boottrein verliepen niet altijd vlekkeloos, maar toch liever enkele uren vertraging dan een voortijdige natte dood.

Route van de boottrein naar Genua, en vertraging.
Bron: www.delpher.nl


Gevaar onderweg op de Noordzee.
Bron: www.delpher.nl


Ook de Middellandse Zee is onveilig.
Bron: www.delpher.nl

Bovenstaande fragmenten zijn slechts een heel kleine selectie uit de vloed van lrantenberichten over dit onderwerp.