De Nederlandse koopman en reiziger Jan Huygen van Linschoten bezocht tijdens zijn verblijf in Goa ook de grottentempel van Elephanta.
 |
Beschrijving van de beelden in de Elephanta tempel
door Jan Huygen van Linschoten, 16e eeuw, uitgave 1596
Bron:www.delpher.nl |
Een fragment uit zijn beschrijving: “….rondom die mueren ist
vol van uytghehouwen beelden ende figueren van Olyphanten, Leuwen, Tygren, en
ander duysent, dierghelijcke wreede beesten; Desgelijcks Amasonen en de sommighe andere wel gefigureert van veelderley
soorten ende differentien; zijn altemael van so goede schulptura, dat het een
verwonderinge is te sien; Men wil vermoeden dat die Chinesen (die seer ingenieus
zijn) dat eertijts soude ghebout hebben, inde tyden als zy op dese custe van
Indië hare handelingen dreven, welcke Pagoden ende edifitien nu gants vernielt,
verwoest ende geheel bedorven zijn, naer dat de Portugesen dit onder haer gewelt
hebben gekregen; Bij dese edificien machmen presumeren hoe datse noch hedens
daeghs binnen in’t landt zijn, principalijck daer haer die Coningen, regierders
ende het hof onthoudende is, en noch gheheel in effen zijn...”
De schrijver was vol bewondering en had dus ook het Ardhanarishvara beeld gezien dat hij net als latere reizigers als “Amazone” interpreteerde. Ik krijg de
indruk dat hij de door de Portugesen veroorzaakte vernielingen betreurde.
Toen Carsten Niebuhr zo’n 260 jaar geleden in de Elephanta
grotten tempel arriveerde was hij overweldigd door de enorme beeldenpracht.
Carsten maakte een aantal tekeningen van de helaas zwaar beschadigde beelden.
Ik probeer me voor te stellen hoe dat geweest moet zijn. Donkere grotten, bij
het licht van walmende toortsen en flikkerende lantaarns werken. Het werk in de grotten
was niet zonder risico, want in de duisternis huisden gevaarlijke dieren zoals
slangen en wespen (lees zijn reisverhaal maar). Carsten maakte onder ander een
tekening van een vreemde figuur met één borst.
 |
Tekening van Carsten Niebuhr uit de Nederlandse editie van 1780
Bron: www.delpher.nl |
 |
Tekst bij de tekening van Carsten Niebuhr uit de Nederlandse editie van 1780
Bron: www.delpher.nl |
“De hoofdpersoon in
deze groep is een vrouwspersoon, dat maar één borst heeft, en dus mogelijk een
amazone zal verbeelden. Ze heeft vier armen. Met de voorste regten arm rust zij
op een ossenhoofd, in de agterste regte hand houd zij eene slang…..”.
Niebuhr kon onmogelijk weten dat het beeld
Ardhanarishvara voorstelt, de
versmelting van Shiva en Parvati tot één , half mannelijk en half vrouwelijk lichaam.
Alhoewel deze mythe toch al sinds de 17e eeuw in de Europese
publicaties over India regelmatig werd benoemd. Maar kennelijk was er nog geen afbeelding daarvan bekend.
 |
Abraham Rogerius' beschrijving van Ardhanari Eswara, 1651
Bron: www.delpher.nl |
,
Abraham Rogerius schreef ;
“…
Ende Eswara is soo verlieft op
haer [Parvati] geworden, dat hij haer de helft synes Lichaems heeft ghegheven,
ende is half Man, half Vrouw gheworden : waerom noch huyden op desen dagh
Eswara van de Bramines genoemt wort Ardhanari Eswara, dat is half Vrouw half
Man [……] onder die ghene die op Vrouwen verlieft zijn, is Eswara de eenighe,
welcke sijn half lichaem aan Parvati heeft ghegeven.” Ook andere schrijvers behandelden deze mythe in hun werken.
 |
Baldaeus en Rogerius werden in ook in het Duits vertaald.
Bron: www.delpher.nl |
In 1770 maakte een schrijver deze opmerking: “Deze God werdt zo verliefd op haar dat hij haar zijn halve lichaam gaf, en
dus werdt hij een hermaphrodiet ; waarom de Brâmmans hem Ardhanari, dat is,
half man half vrouw of man wijf noemen.”
 |
1770 beschrijving van Ardhanari
Bron : www.delpher.nl |
Rond 1800 was Ardhanarishvara in ieder geval in Europa ook bekend als
afbeelding uit de Indiase kunst.
 |
Chiven, moité Homme et Moité Femme.
Vertaald Shiva, half man, half vrouw.
1782 Pierre Sonnerat
Bron : www.delpher.nl |
 |
Shiva en Parvati samengevoegd, met hun rijdieren
Edward Moor, the Hindu Pantheon 1810
Bron: Internet Archive |
 |
Shiva en Parvati samengevoegd, met hun rijdieren
Uit het hoofd van Shiva ontspringt de rivier de Ganges
Edward Moor, the Hindu Pantheon 1810
Bron: Internet Archive |
The Origin of Pagan Idolatry, 1816, George Stanley Faber
 |
The Origin of Pagan Idolatry, 1816, George Stanley Faber,
De vergelijking met de Amazone uit de Griekse mythologie wordt hier ontzenuwd
Bron : Google Boeken |
Tot slot twee stills uit een scene uit de film
Rudra Thandavam 1978 waarin tijdens een feest de Ardhanarishvara door een danser wordt uitgebeeld. ,
 |
Shiva helft in Rudra Thandavam, 1978,
Bron : YouTube |
 |
Parvati helft in Rudra Thandavam, 1978,
Bron : YouTube |
 |
Rudra Thandavam, 1978,
Bron : Google |
