Posts tonen met het label Mohini. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Mohini. Alle posts tonen

zaterdag 7 juni 2025

Harihara : Shiva, Vishnu, Mohini en de demonen Mahishi en Bhasmasura

Asuras (demonen) konden net als mensen door langdurige meditatie, ascese, penitentie en vrome toewijding gunsten verkrijgen van de door hen aanbeden god of godin. Nu waren de meeste demonen (enkele goeien uitgezonderd) machtsbelust, arrogant en ronduit dom. Ze wilden onsterfelijkheid en daarmee universele almacht. Onsterfelijkheid werd hun categorisch geweigerd door de Goden. Daarop verzon de betreffende asura als gunst om alleen onder bepaalde bijna onmogelijke omstandigheden te kunnen worden gedood. De asura dacht slim te zijn, maar de Goden waren meestal een tikkeltje slimmer.

Mahishi,de asura die bij Brahma bedong dat ze alleen door een zoon die uit Shiva en Vishnu was geboren (dat noemen we nou: de Goden verzoeken), zou kunnen worden gedood komt op het toneel. Mahishi dacht slim te zijn, maar Vishnu was een tikkeltje slimmer. Mahishi doet vervolgens haar ding (hele nare dingen)  en vergeet de Goden, maar de Goden vergeten haar niet.

Komt demon nr. twee Bhasmasura op de planken. Bhasma is het woord voor as.

Ook Bhasmasura had heer Shiva door langdurige aanbidding zover gekregen dat hij een wens mocht doen. Nu lag het in de aard van Shiva dat hij een geuite wens moest vervullen, met uitzondering van onsterfelijkheid. Bhasmaatje wilde zijn naam eer aan doen en vroeg om de macht dat iedereen waarop hij de hand legde in as veranderde. Shiva stemde toe. Bhasmasura voelde geen verschil en vroeg of hij de macht nu werkelijk had verkregen. Shiva, heel naïef: “Dat kun je nu uitproberen.” Oei, niet goed over nagedacht. Bhasmasura strekte verlekkerd zijn hand uit naar Shiva die moest rennen voor zijn existentie.  Vishnu kwam zijn mattie te hulp en nam de gedaante aan van Mohini. 

Bhasma stuitte bij zijn zoektocht naar de verdwenen Shiva op de onweerstaanbare Mohini en hopeloos verliefd deed hij haar een aanzoek. Mohini eiste dat hij eerst leerde dansen. Bhasmasura wilde wel dansles van Mohini volgen, en deed al haar bewegingen na. Ja en u raad het al. Mohini legde haar hand op haar hoofd, Bhasmasura volgde het gebaar en poef, daar lag een hoopje rokende as.

19e eeuwse afbeelding: Bhasmasura en Mohini dansen
Shiva kijkt toe vanachter de boom waar hij zich had verstopt
Bron: wikimedia commons


Filmscene Bhasmasura en Mohini met Shiva achter een boom
Deze scene is geinspireerd op de oude prent erboven
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=avpWQsGpXhg

Shiva was weer inmiddels weer tevoorschijn gekomen uit zijn schuilplaats en de nieuwsgierige Shiva vroeg aan Vishnu, hoe hij Bhasmasura had verslagen, en vroeg of deze voor zijn ogen in Mohini wilde veranderen. Vishnu had er niet veel zin in want Shiva kennende, wist hij wat er van zou komen. Shiva accepteerde geen nee en bleef stevig aandringen Intimiderend grensoverschrijdend gedrag noemen we dat nu. Vishnu bezweek voor de druk en voilà: wat hij vreesde gebeurde ook. Shiva raakte onder de betovering van Mohini probeerde de schone Mohini te veroveren. Hij achtervolgde de weerspannige schone, en uiteindelijk ving hij haar in een innige omarming, waarop Vishnu weer zijn oorspronkelijke gedaante aannam, maar de twee goddelijke entiteiten versmolten tot een eenheid: Harihara. 

 



Beschrijving van Picart uit 1723: Shiva en Vishnu vereniging tot Harihara.
Shiva wordt hier Rutrem genoemd, een verbastering van Rudra.
Bron: www.delpher.nl




Beschrijving van Picart uit 1723: Shiva en Vishnu vereniging tot Harihara
Shiva wordt hier Rutrem genoemd, een verbastering van Rudra.
Bron: www.delpher.nl


Chiven et Vichenou
sous le nom de Sanjara Nairanem
Uit een editie van het reisverslag van Pierre Sonnerat, uitgave 1806
Bron: Google Boeken


Har-Hari
Wilkins Hindu Mythology, Vedic and Puranic...
Bron: Internet Archive

Tsja en toen had Mahishi een probleem, want uit het samengaan van de kosmische energie van Shiva en Vishnu werd een zoon Ayyappan geboren. Mahishi had nooit kunnen bevroeden dat haar voorwaarde werkelijkheid zou worden. Ze was ten dode opgeschreven, want Ayyappan werd haar ondergang.  Karma is a bitch.

Het verhaal van Bhasmasura en Mohini was al eeuwenlang een favoriet op het toneel in India en is sinds de vroege 20e eeuw ook verfilmd.

Enkele voorbeelden

1913 Mohini Bhasmasur - Wikipedia

1957 Leukezwart-wit https://www.youtube.com/watch?v=LyIuC5zT_xs

Shiva heeft een oogje op Mohini.https://www.youtube.com/watch?v=h6u4wruHfXM

















Harihara : Vishnu, Mohini en Shiva

Dit is de geschiedenis waarin Vishnu in de gedaante van de beeldschone Mohini  de demonen een loer draait. Na het Karnen van de Zee, betwisten de Goden en de Asuras (demonen) elkaar wie als eerste van de Amrita, drank der onsterfelijkheid mocht drinken. De demonen hadden de vaas met de drank te pakken. Mohini ging naar de demonen en beloofde de drank eerlijk te verdelen. De Asuras betoverd door haar schoonheid gaven Mohini zonder morren de kostbare likeur mee. Mohini snelde ermee naar de Goden en die dronken alles op, want ze wilden voorkomen dat de Asuras onsterfelijk zouden worden. 

Het Karnen van de Zee door de Goden en Asuras (demonen)
Vishnu wordt in deze publicatie abusievelijk Krishna (Krexno) genoemd
De Duitse uitgever kon de .verschillende avatars van Vishnu niet uit elkaar houden
Bron : https://archive.org/details/neupolirtergesch00fran/page/n6/mode/1up?view=theater


Mohini met de Amrita
Bron: wikimedia commons

 

 Shiva die kennelijk niet aanwezig was bij deze gebeurtenis (hij lag nog bij de komen van het vergif in zijn keel) hoorde er later van. Nieuwsgierig geworden ging hij naar Vishnu en vroeg of deze voor zijn ogen in Mohini wilde veranderen. Vishnu had er niet veel zin in want Shiva kennende, wist hij wat er van zou komen. Shiva accepteerde geen nee en bleef aandringen ("Je zegt wel nee, maar je bedoelt ja”). Vishnu bezweek voor de druk en voilà: wat hij vreesde gebeurde ook. Shiva probeerde de schone Mohini te veroveren, en na een spannende achtervolging vatte hij haar in een stevige omhelzing. Vishnu vond het wel welletjes en gevangen in de armen van Shiva veranderde hij terug naar zijn oorspronkelijke gedaante. Maar de omarming was zo innig dat de twee Goden versmolten tot een entiteit: Harihara.

 

Harihara, Shiva is wit. Vishnu is blauw
Bron: wikimedia commons

Uit hun samenzijn werd Ayyappan geboren.

De bekoorlijke Mohini wordt in diverse tempels vereerd.

Wordt vervolgd met een nog spannender geschiedenis ....

zondag 16 februari 2025

Identiteitsverwarring in het Godenrijk

In mijn vorige post over de Godin Kali heb ik bij de opsomming van westerse films waarin Kali voorkomt opzettelijk The Golden Voyage of Sindbad niet genoemd.

Bron YouTube


Bron YouTube

In deze Britse avonturenfilm uit 1973 wordt de kijker vergast op een nataraja beeld dat door zwarte magie tot leven wordt gewekt, een prachtige animatie vervaardigd door de legendarische Ray Harryhausen.

Bron YouTube

In eerste instantie lijkt het te gaan om de dansende Shiva, totdat het beeld tot leven komt en de arm die voor de borst wordt gehouden opzij gaat en een vrouwenboezem toont. De tovenaar roept het beeld ook aan als “Mighty Kali……dance for me”. https://www.youtube.com/watch?v=TsZzfQNzKMk

Bron YouTube

Volgens de film is het de godin Kali  https://www.youtube.com/watch?v=Cu2td2tp2nA , gevaarlijk maar niet bepaald angstaanjagend.

Exit Shiva? Of toch niet?  Hebben de filmakers ook hier diverse godsbeelden met elkaar verward. Het zal niet de eerste keer zijn.

Bron YouTube

Er zijn in de Indiase religieuze kunst veel beelden van een dansende Kali vervaardigd, maar de godin heeft daarin niet de spectaculaire danshouding van het inmiddels iconisch geworden nataraja beeld.

Beelden van onder andere dansende Kali

Het androgyne gezicht van het beeld in de film komt overeen met veel weergaven van het serene gelaat van de Shiva Nataraja in de traditionele Indiase kunst.

Bron YouTube

De godheid Shiva wordt soms ook afgebeeld als half man/half vrouw :  Ardhanarishvara

In deze vorm is Shiva versmolten met zijn vrouwelijke helft tot één gestalte. De godin Kali was een van de manifestaties van de vrouwelijke wederhelft van Shiva.

Indiase goden namen in hun manifestaties (avatars) een enkele keer de gedaante van de andere sekse aan. De bekendste genderwisseling is die van Vishnu die bij diverse gelegenheden veranderde in Mohini een onweerstaanbare verleidster, die zelf Shiva voor de gek hield.

Mohini avatar van Vishnu

Tsja, en dan wordt het voor westerlingen wel erg moeilijk om de goddelijke geslachten uit elkaar te houden.