Familiegeschiedenis : Friese immigranten in Mokum

Go West Young Man

Mijn betovergrootouders Jochem Bijl en Uilkje Siegers de Lang vertrokken  na 1881 uit het hoge noorden naar het westen van Nederland. Mijn overgrootvader Steffen was nog in Friesland geboren.
Hun dochter Elisabeth Maria kwam in 1884 in Nieuwer-Amstel (tegenwoordig Amstelveen) ter wereld, de jongere kinderen werden geboren in Amsterdam.
Kennelijk waren de economische vooruitzichten voor timmerman Jochem in de hoofdstad beter dan in het dorpse Friesland. Ze woonden tussen 1884-1893 op de volgende adressen in Amsterdam.

naam:
Bijl, Jochem
adres:
Jacob van Lennepstraat 49

geboortedatum:

19-02-1852
geboorteplaats:
Heereveen
Archief van het Bevolkingsregister
Bevolkingsregister 1874-1893: NL-SAA-31096817
 

naam:

Bijl, Jogchem
adres:
Egelantiersstraat 109
geboortedatum:
19-02-1852
geboorteplaats:
Heerenveen
Archief van het Bevolkingsregister
Bevolkingsregister 1874-1893: NL-SAA-28290818

naam:

Bijl, Jogchem
adres:
Marnixstraat 13
huisnummertoevoeging: l
geboortedatum:
19-02-1852
geboorteplaats:
Heerenveen
Archief van het Bevolkingsregister
Bevolkingsregister 1874-1893: NL-SAA-31894512

naam:
Lang, Uilkje Seegers
adres:
Laurierstraat 65
geboortedatum:
29-06-1853
geboorteplaats:
Engwierden
Archief van het Bevolkingsregister

Bevolkingsregister 1874-1893: NL-SAA-30642948

Handtekeningen van Jochem Bijl, Uilkjen Siegers de Lang, Steffen Bijl,

Theresia Diergaarde onder de huwelijksakte (1903) van Steffen en Theresia

 

Wie verre reizen maakt

Wie verre reizen kijkt wel eens verder dan Nederland breed is.
Tijdens mijn reizen in India en Japan kwam ik erachter dat religieuze en magische symbolen daar andere associaties opwekken dan in Nederland.

Swastika

Op veel tempels in India en Japan zie je het  swastika-teken
Net als in het in het Hindoeïsme en Boeddhisme stond in de Westerse wereld de swastika ooit voor geluk en voorspoed.
Door de Naziterreur tussen 1933-1945 is de swastika bij ons verworden tot een symbool van haat, vernietiging en dood.
Ook in Suriname heb ik de swastika wel eens gezien zien op een Oosters gebedshuis.









Bijgebouw van een Japanse boeddhistische tempel op Shikoku



Het teken is minstens 10.000 jaar oud.




Geluk in de auto, heb je wel nodig in het Indiase verkeer



Bishnoiwoning met swastika's in de omgeving van Jodhpur (Rajastahan)
 

Davidster

Zo was ik natuurlijk ook wel verbaasd toen ik in India het Agra-fort bezocht, en daar bij de hoofdingang naar het paleis op davidsterren lijkende symbolen prominent op de gevel zag afgebeeld.
Dit fort met zijn paleizen was in de 16e-18e eeuw gebouwd door de Islamitische Moghul-keizers Onze Indiase gids sprak over "the Jewish symbols" die als bescherming dienden en ook tekenend waren voor de religieuze tolerantie van de Moghuls.



Moghul paleis in Agra (India)

Enig snuffelen leverde echter op dat het hexagram (zespuntige ster), die we tegenwoordig koppelen aan het Jodendom ook een heel oud symbool is in diverse culturen en ook zelfs in de Islam een heilige betekenis heeft.

Familiegeschiedenis : een landverhuizer uit Nederland




Jochem Bijl en Uilkje Siegers de Lang met hun 9 kinderen, ca. 1896-1899,
de jongen (tweede van rechts) is Sieger Hendrik, die in 1916 naar de VS emigreerde

Hendrik Bijl jongste zoon van mijn Friese betovergrootouders Jochem Bijl en Uilkje Sieger de Lang emigreerde naar de VS, keerde na 1930 vanwege de crisis terug naar Nederland.
In de Tweede Wereldoorlog werd hij als Amerikaans staatsburger door de Duitse bezetter geïnterneerd. Hij overleefde deze tijd en keerde na de oorlog terug naar Amerika.Deze informatie heb ik mondelinge familieverhalen.

Graafwerk naar Hendrik Bijl in www.familysearch.org leverde de volgende informatie op:

Sieger Hendrik Bijl, geboren in Amsterdam  (ook wel gespeld als Byl) kwam uit Amsterdam de VS binnen op 24 mei 1916.


Bijschrift toevoegen

Een jaar later trouwde hij. Bij zijn huwelijk werden de namen van zijn ouders genoemd Johan Byl en Ulkje Bijl. Was de naam Jochem te moeilijk voor de ambtenaren?  Ook de naam Uilkje werd verhaspeld.



huwelijk Sieger Hendrik Bijl in 1917

Kort na zijn huwelijk werd hij geregistreerd voor de militaire dienstplicht, hoewel hij nog als "alien" in de Verenigde Staten verbleef
 


Dienstplicht Sieger Hendrik Bijl, 1917-1918

Uit deze registratie bleek dat hij op 24 juli 1892 was geboren. Hij was timmerman van beroep.
Zijn vader Jochem was ook timmerman, evenals Steffen zijn oudere broer.
In deze registratie worden de moeder en de echtgenote van Sieger Hendrik vermeld als zijnde financieel van hem  afhankelijk. Uit de verhalen van mijn grootvader weet ik dat hij als kind heeft meegemaakt dat zijn grootmoeder als weduwe jaren bij zijn familie inwoonde en tot haar dood door zijn ouders werd verzorgd. Mogelijk maakte Sieger Hendrik geld over uit Amerika ter ondersteuning van zijn moeder.

Dienstplicht Sieger Hendrik Bijl, 1917-1918

Sieger Hendrik Bijl overleed in 1968 in Florida in de VS.

Eer aan Hollands Vrouw voor Volharding, Moed en Trouw

Bij mijn grootouders Willem Bijl en Antje Bijl-Scholten hing vroeger een herdenkingstegel, waarmee de Nederlandse vrouwen werden herdacht,die in de hongerwinter van 1944-1945 hun huishouden onder moeilijke omstandigheden voerden. Tienduizenden stierven door gebrek aan eten en brandstof in die strenge winter.

Huishouden winter 1944-1945, honger en kou

 

Mijn grootmoeder en haar kinderen hadden geluk. Gewaarschuwd door een kennis (zwarthandelaar) konden ze begin februari 1945 nog met zijn vrachtauto mee die een laatste rit uit Amsterdam maakte. Ze woonden in de Roerstraat in de Rivierenbuurt in Amsterdam-Zuid. Hun vertrek was ongepland en mijn grootvader, die op voedseltocht was vond bij thuiskomst een briefje dat zijn gezin halsoverkop naar Friesland was vertrokken. Ze zaten achterin de open laadbak. Twee fietsen en de hond gingen ook mee. Regelmatig werd er gestopt om de gasgenerator die de motor draaiende hield van brandstof te voorzien. Het werd een barre tocht over de afsluitdijk richting Heereveen in de ijzige winterkou.  De rit over de afsluitdijk was niet zonder gevaar. De Duitsers lieten hun onderweg ongemoeid, maar er dreigde constant gevaar beschoten te worden door Engelse jachtvliegtuigen. Onderweg konden ze in Bolsward op het politiebureau bijkomen bij de warmte van de kachel.
Antje en haar kinderen verbleven tot na de bevrijding op de boerderij bij familie in Stobbegat (tegenwoordig Vegelinsoord). De meegenomen fietsen werden onder de hooiberg verstopt.Honger hebben ze daar op het Friese platteland in ieder geval niet meer geleden, in tegenstelling tot de in Amsterdam achtergebleven buurtgenoten.

Mijn grootvader in Amsterdam, die voorheen in de bouw had gewerkt kon zich in leven houden door uit zijn werkvoorraad gereedschap en bouwmateriaal te ruilen voor eten bij de boeren. Spijkers wilden ze nog wel hebben, stadse trouwringen en linnengoed hadden ze al meer dan genoeg.

 

 

De bevrijding op 14 april 1945 door de Canadezen vierden Antje en haar kinderen in Heereveen. Friesland was eerder bevrijd dan Amsterdam. Pas 6 weken nadat Amsterdam was bevrijd keerden ze weer terug naar huis in de Roerstraat.

Wrede weetjes uit Walachije

Prins Vlad Dracula  (1430-1477) van Walachije was bij zijn leven als letterlijk een levende legende. Zelfs de Paus (Pius II) schreef over dit heerschap. Duitse, Oostenrijkse, Turkse,  Russische, Italiaanse en Hongaarse bronnen in de 15e en 16e eeuw verhalen over zijn (wan)daden. Het duurde even voordat Dracula's naam en faam ook doordrong bij de Nederlandse lezer, maar kort na 1700 was het dan zover.

In: Het vernieuwde en verbeterde Acerra philologica, van P. Laurenberg. Dat is: Zes honderd nutte en gedenkwaardige geschiedenissen (oorspronkelijke Duitse uitgave 1640, diverse Nederlandse edities sinds 1700) vinden we:



Bron Delpher boeken

In M. de Bruijn, Hedendaagsche vaderlandsche bibliotheek van wetenschap, kunst en smaak 1807 kunnen we een uitgebreid verhaal over Dracula lezen.

Bron Delpher boeken

Bron Delpher boeken

Bron Delpher boeken

Bron Delpher boeken



Bron Delpher boeken



Volgens deze beschrijving kwam vriend Vlad uiteindelijk op het rechte pad. Kunnen we gerust gaan slapen?

Bron Delpher boeken

Familiegeschiedenis : de lege plek op de familiefoto 2

In een eerdere blog Familiegeschiedenis : de lege plek op de familiefoto  schreef ik over Jacob William Simons, de oudste broer van mijn grootmoeder die in 1917 uit Suriname vertrok en in 1918  naar de Verenigde Staten van Amerika emigreerde. Toen ik deze blog schreef had ik nog geen nadere gegevens over zijn overlijdensdatum.
Inmiddels heb ik deze informatie gevonden op https://familysearch.org

Jacob William Simons overleed op 9 juni 1942 en werd op 12 juni 1942 begraven in St.Johns Cemetery in New York



Overlijden van Jacob William Simons in 1942

Er zijn in de vermelde gegevens toch wel enkele fouten. Zo werd als voornnaam van zijn vader William opgegeven. Zijn vader was Hendrik Marius Simons (1867-1906). Als achternaam van zijn moeder staat Niels, en dat moet Nielo zijn.

De toedracht van het ongeluk staat beschreven in een lokale krant.
Simons gleed uit toen hij een klep bovenop een stookketel wilde sluiten en viel naar beneden. Hij ging naar huis omdat hij zich niet goed voelde en onderweg vroeg hij om hulp in een restaurant. De ingeschakelde arts bracht hem naar het ziekenhuis, waar hij twee uur na het ongeval overleed.



Uit The Brooklyn Daily Eagle

Het gebouw aan de Myrtle Avenue nr. 722 waar het fatale ongeval gebeurde bestaat nog steeds. Een foto van dit pand staat op:
http://www.brownstoner.com/blog/2014/04/walkabout-the-jacob-dangler-house-on-willoughby-avenue-part-2/

De weduwe van Jacob William Simons stierf in 1989.

Overlijden Henrica Simons,
de weduwe van Jacob William Simons in 1989

Familiegeschiedenis : verre slachtoffers van oorlog en geweld

Hoewel mijn naaste familie van Surinaamse en Nederlandse zijde de Tweede Wereldoorlog zonder verlies is doorgekomen, blijken er toch slachtoffers in Nederland en Nederlands-Indië te zijn gevallen onder wat verder verwijderde verwanten aan de kant van de familie Simons

 

In 1938 overleed Maria Dientje Polak-Simons, weduwe van Joseph Polak
Uit haar overlijdensadvertentie kunnen de familierelaties met Simons worden herleid, en daarmee de relatie met mijn grootmoeder Reine Adele Simons.



Overlijden Maria Dientje Polak-Simons

M.D. Polak-Simons was Maria Dientje Simons (1848-1938) gehuwd met Joseph Polak (afkomstig uit Barbados).
Dr. J. Polak is haar zoon John Polak. Zie hieronder.
Mevr. B.Flu-Polak, was een dochter van Maria Dientje Polak-Simons en gehuwd met P.C. Flu, medicus en professor aan de Leidse universiteit.
H. Heandley was een schoonzoon van M.D. Polak-Simons. Hij was weduwnaar.
Dr. Chr. Simons, de jongste broer van mijn grootmoeder Reine Adele Simons (1898-1985) werkte als psychiater in Apeldoorn. Hij was onder andere verbonden aan de inrichting "Het Apeldoornsche Bosch"
E. Simons was waarschijnlijk de tante van mijn grootmoeder. Een zuster van mijn grootmoeder heette overigens ook Elize Simons. Ch. Simons was zeer waarschijnlijk Charlotte Beatrix, een zuster van mijn grootmoeder. Zij woonde bij haar tante Elize (Elisabeth) Simons aan de Heerenstraat 19 (tegenwoordig Lim-a-postraat) in Paramaribo.



Overlijden Maria Dientje Polak-Simons

Overlijden Maria Dientje Polak-Simons

In het najaar van 1945 kreeg de familie in Suriname droevig nieuws uit de Oost.

Overlijden van John Polak, zoon van Maria Dientje Polak-Simons

Waren vader en zoon Polak slachtoffers van de Japanse bezetting of van de Bersiap?

Ook de familie Flu-Polak in Leiden betreurde een oorlogsslachtoffer. Hun zoon Hans, arts aan de Lammeschansweg in Leiden werd in 1944 door een Duitse SD-er vermoord. Zijn vader die in de oorlogsjaren zelf tot tweemaal door de bezetter was gegijzeld stierf nog in 1945 als een gebroken man.
De moordenaar van Hans moest zich verantwoorden voor zijn misdaden.
Johannes Wilhelm Hoffmann werd in eerste instantie 1950 ter dood veroordeeld voor het mishandelen en vermoorden van meerdere Nederlanders. Deze straf werd omgezet in levenslang en in 1959 omgezet naar een straf van 23 jaar en vier maanden.



Proces tegen de moordenaar van Hans Flu

Proces tegen de moordenaar van Hans Flu