Familiegeschiedenis : geen doopceel

Ritske Hendriks de Vries (1787-1831), een overgrootvader van mijn betovergrootmoeder Uilkje Siegers de Lang (geb. 29 juni 1853)  kon bij zijn huwelijk op 22 oktober 1823 met de naaister Uilkje Jelles Drijfhout (1790-1851) uit Wolvega geen doopceel overleggen. Zijn ouders, gehuwd op 22 december 1782 in Rottevalle leefden ook niet meer. Om toch te kunnen trouwen moest hij een akte van bekendheid laten opmaken voor de rechtbank in Heereveen.

Ritske liet een hele trits getuigen opdraven, die verklaarden hem en zijn ouders te hebben gekend. Uit hun verklaringen bleek dat zijn ouders, Hendrik Ritskes de Vries en Trientje Sakes hem niet hadden gedoopt bij de geboorte, want zij waren Mennonieten (doopsgezinden), die niet aan kinderdoop deden. Hendrik en Trientje waren turfschippers en hadden geen vaste woonplaats. Ze vervoerden turf vanuit de afgraving bij Houtwoude (Holtwolde) naar Leeuwarden en de rest van Friesland. De getuigen hadden hen aan het werk gezien bij hun schip. Op een van hun reizen naar Leeuwarden werd Ritske in november 1787 op het schip geboren. Ze lagen toen bij Leeuwarden. Na zijn geboorte keerde het gezin terug naar Houtwoud. De getuigen kenden Ritske, woonachtig in Houtwoud van jongs af aan.

De akte van bekendheid werd op 15 oktober 1823 opgemaakt.

Turfschip, 1791
Bron: Rijksmuseum

Ritske Hendriks de Vries, van beroep veenarbeider , was onvermogend en betaalde geen griffiekosten. Om dezelfde reden kon hij waarschijnlijk ook gratis trouwen.

De akte van bekendheid is als huwelijksbijlage te vinden via wiewaswie.nl.

Bron: Archief 30-41, registratienummer 2006, aktenummer 28, registratiedatum 22-10-1823, akteplaats Weststellingwerf. Archiefnaam: Burgerlijke Stand Weststellingwerf-Tresoar, boek Deel 2006, periode 1823.

NB Houtwoud wordt in de akte ook Oud Houtwoud genoemd, in het Fries Old Holdwold. 

Familiegeschiedenis : De Scharlaken Koorts

Cornelia Casteleijn echtgenote van schoenmaker Willem Verheij overleed 14 april 1817 aan een besmetting met roodvonk. Roodvonk werd ook wel de scharlaken koorts genoemd.

Roodvonk is een besmettelijke infectieziekte waaraan in vroegere eeuwen veel kinderen overleden. Ook volwassenen bezweken soms aan deze infectie zoals mijn bovengenoemde voorouder.

Cornelia werd 40 jaar oud.

Overlijdensakte van Cornelia Casteleijn. 
wiewaswie.nl
Rijksarchief Noord-Holland

Willem Verheij en Cornelia Casteleijn, woonachtig in de gemeenten Nieuwer-Amstel waren de ouders van Anna Maria Verheij (gedoopt in 1802).

Anna Maria Verheij trouwde in 1834 met de koopman Johan Ignatius Leenhof (1801-1868).

Hun dochter Theresia Wilhelmina Leenhof trad in 1865 in het huwelijk met Ferdinand Frederikus Diergaarde (1835-1921).

Theresia Wilhelmina Leenhof was de moeder van mijn overgrootmoeder Theresia Wilhelmina Josephina Diergaarde.

Theresia Wilhelmina Josephina Diergaarde was de achterkleindochter van Cornelia Casteleijn

N.B. De achternaam Leenhof werd ook gespeld als Leenhoff.

Louise W.G. Tjin Kon Fat-Nielo

In een paar eerdere posts, schreef ik over Louise W.G. Tjin Kon Fat-Nielo, een zuster van mijn overgrootmoeder W.H.V. Simons-Nielo. 

In de post Winkels aan de Waterkant schreef ik dat Louise in 1910 failliet werd verklaard.

Ik schreef haar faillissement toe aan de concurrentie. Inmiddels heb ik van familie begrepen dat ze ook om gezondheidsredenen moest stoppen met haar werk. Louise was hartpatiënt.

Louise W.G. Tjin Kon Fat-Nielo, detail van de familiefoto

Louise W.G. Tjin Kon Fat-Nielo overleed in 1915.


Bron: www.delpher.nl

Onlangs kreeg  ik een afdruk van een familiefoto van het echtpaar Tjin Kon Fat-Nielo. 

Helaas heb ik geen informatie over de datum dat deze foto is gemaakt.

Familiefoto: het echtpaarTjin Kon Fat-Nielo en kinderen.  Een dochter tante Phillia heb ik nog gekend als een deftige oude dame.

.

Eenvoudige recepten in 1930

Toen mijn grootmoeder Antje Scholten in 1930 ging trouwen stopte ze met haar werk als kindermeisje. Ze had vanaf 1925 gewerkt bij de familie Langhout in Bussum. Van haar werkgevers kreeg Antje een kookboek cadeau "Eenvoudige recepten", door Martine-Wittop Koning, 49e druk (1928).

"Eenvoudige recepten", door Martine Wittop-Koning, 49e druk (1928)

"Eenvoudige recepten", door Martine Wittop-Koning, 49e druk (1928)

"Eenvoudige recepten", door Martine Wittop-Koning, 49e druk (1928)

"Eenvoudige recepten", door Martine Wittop-Koning, 49e druk (1928)

Dieet voor suikerzieken

In dit kookboek wordt ook ziekenvoeding behandeld, waaronder de voeding voor diabetici.

De recepten voor suikerzieken bevatten geen suiker en zomin mogelijk koolhydraten. Er wordt onder andere gewerkt met glutenbrood, glutenmeel en glutenkorrels.

voorbeeld van recepten voor diabetici 

Een Franse apotheker Apollinaire Bouchardat deed onderzoek naar de voeding voor diabetespatienten en schreef in 1841 glutenbrood voor in het dieet.

Uit glutenbrood is het zetmeel zoveel mogelijk verwijderd.

Tot de ontdekking van insuline in 1921 en de toepassing van insulinetherapie in 1922 was het dieet de enige therapie voor diabetici.

Familiegeschiedenis: William Henri Karel Nielo en de anonieme portretschilder

Vorig jaar postte ik een verhaal over de anonieme portretschilder die mijn betovergrootvader William Henri Karel Nielo (1830-1892) vereeuwigde. 

Ik schreef het schilderij toe aan een lokale Surinaamse kunstenaar. 

Navraag bij een familielid die het schilderij bezit leverde het volgende spannende verhaal. 

De eigenaar van het portret is een kleinzoon van Helena Wiljeane Nielo, een dochter van W.H.K. Nielo. Zij had het verhaal van haar vader gehoord en het later doorverteld aan haar kleinzoon.

De schilder was een uit het bagno van St. Laurent du Maronie in Frans Guyana gevluchte gevangene. Hij wilde anoniem blijven in Suriname en daarom is het schilderij niet gesigneerd. Hij zou tijdens de Franse Revolutie zijn verbannen naar Frans Guyana, waaruit hij uiteindelijk naar Suriname wist te ontkomen.

Tot zover het overgeleverde verhaal.

Dé Franse Revolutie was begonnen in 1789. Er werden in deze tijd politieke tegenstanders naar Frans Guyana verbannen. Voor de geschiedenis van het portret van mijn voorvader op middelbare leeftijd was dit iets te vroeg om de schilder in die revolutietijd te kunnen plaatsen.

Tussen 1830-1848 zijn er in Frankrijk nog twee revoluties geweest. 

Het Bagno zoals we dat nu kennen werd in 1852 opgericht door keizer Napoleon III.

De laatste grote revolutionaire opstand was de Commune van Paris in 1871. Communards diena het neerslaan van de opstand niet werden terechtgesteld, werden gedeporteerd naar Nieuw Caledonië in de Stille Oceaan.

Vanaf 1852 werden veel zware criminelen en politieke tegenstanders, met name anarchisten naar Frans Guyana verbannen. Velen probeerden naar Suriname te ontsnappen, sommigen overzee en anderen over de Marowijnerivier. Een levensgevaarlijke tocht. Degenen die de ontberingen en gevaren overleefd hadden en Paramaribo wisten te bereiken waren niet veilig. Als ze werden opgepakt gingen ze linea recta terug naar Frans Guyana.

De Marowijne rivier tussen Albina en Saint-Laurent
Bron: Google. Satellietopname

Hoe onze anonieme schilder de Marowijne is overgestoken zal altijd een vraag blijven. Saint-Laurent ligt tegenover Albina in Suriname. De rivier is daar heel breed en er staat een sterke stroming. Verder zwemmen er in het troebele water heel wat enge hapgrage beesten.  Zwemmend daar de rivier oversteken lijkt me toch wel een beetje onwaarschijnlijk. Maar niets is onmogelijk

Definitieve vaststelling Koloniale huishoudelijke begrotingn Suriname over het dienstjaar 1869
Handelingen der Tweede Kamer der Staten-Generaal Vol. 34 1354, 97e zitting 4 mei

Een uitgebreid artikel over leven in het bagno is verschenen in “De Gids” van 1905 : “Het bagno in Fransch Guyana”

Gestrand in de Marowijne

Toen ik nog in Suriname woonde gingen we soms met vakantie naar Albina. Een bezoekje aan de Franse kant hoorde er dan altijd bij. Soms gingen we zelfs op vakantie in Frans Guyana, door naar het bruisende ruimtevaartstadje Kourou of de hoofdstad Cayenne. 

Tijdens de vele overvaarten voeren we vlak langs een scheepswrak aan de Franse kant.

Foto van het wrak van Edith Cavell, gemaakt tussen 1967-1972.

Het is het wrak van het Britse vrachtschip "Edith Cavell" gezonken in eind november-begin december 1924.

Bron: www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Het wrak van de "Edith Cavell" ligt nog steeds als een dichtbegroeid eiland voor Saint-Laurent.

Bron: Google. satellietopname

Bron: Google. satellietopname

Dromen van lekkere dingen op tafel

Op 10 mei 1940 begonnen vijf lange bange jaren voor het Nederlandse volk. De Duitse bezetting was begonnen.
Het Amsterdamse meisje Miepie Bogaers schreef ergens tussen 10 augustus 1942 en 5 maart 1943 de volgende ongedateerde tekst in het poëziealbum van haar vriendinnetje Thea:

"Lieve Thea

Thea dat het je altijd goed gaat.

En dat de boter afslaat.

Het brood 10 cent word zonder bon.

En dat je zo dik word als een ton.

Melk van de koe weer zo op tafel.

Weer thee en koffie met een slagroomwafel.

Weer vlees en vet en andere spullen…

He Thea wat zullen [we] dan weer smullen.

Maar nu twijfel ik aan mijn verstand.

Als we dat beleven heb je het gewon[n]en.

Miepie Bogaers"

Miepie Bogaers in het poëziealbum van haar vriendinnetje Thea:

In plaats van de gewoonlijke vrolijke albumplaatjes had Miepie overgeschoten distributiebonnen ingeplakt. De schaarste aan noodzakelijke eerste levensbehoeften werd veroorzaakt door de vorderingen door de bezetter. Wat voor de Nederlanders overbleef werd gerantsoeneerd en werd op inlevering van de bonnen verstrekt, of illegaal tegen hoge prijzen in de zwarthandel verkocht.
 Toen Miepie de wensen voor haar vriendinnetje opschreef was de hongerwinter nog ver weg.