Een nachtje rust na een vermoeiende dag

Titel De Godsgeleerthydt der Bramines...., 1711
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl

Beschrijving van de Tempel en de beelden in't algemeen
Sinjeu noemt een tempel in “Terewaroer …. liggende agter Nagapatman”
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl

“Terewaroer …. liggende agter Nagapatman” is  Thiruvarur in Tamil Nadu. In de stad Thiruvarur is een grote hele oude Shivatempel.

Sinjeu beschrijft in het algemeen een aan Shiva gewijde tempel, de verschillende schrijnen waar de goden verblijven, de aankleding en versiering van de beelden en de diensten.

De ceremonie waarbij het beeld van Eswara 's-avonds bij zijn vrouw Satti wordt gebracht. 
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl

De ceremonie waarbij het beeld van Eswara 's-avonds bij zijn vrouw Satti wordt gebracht.
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl

“Dit alles geschiet zo 3 maal des daag, maar ’s avonds wort er nog ijts gezien, dat, nog smorgens nog ‘smiddags voorvaelt. Den dienst ’s avonds gedaan zijnde, en de offerranden, schenkagie, of geld van geloften die gedaan zijn en in’t hijl(ige) der Hijl(igen) zijn gebragt, door de mindere priesteren den dispensien overgegeeven (gel(ijk) ook na de morgen en ‘smiddag dienst geschiet) word er een palakijn vervaardigt waar van de bramines de draagers zijn in welke Eswara (zijnde een koper beeld, dat op hoog tijd ook op de koeien wagen word omgetrokken) door den hoogenpriester geleijt word, dit beeld den tempel rontom gedragen zijnde in ’t voorhof rontom ’t hijlige word dan gedragen na de kamer van Satti door den hoogenpriester, gevolgende; op dat Eswara zijn nagt ruste bij Zijne lieve Ega zou neemen, wanner hij die nagt zijn verblijf bij Satti gehad heeft, komt den hoogenpriester en brengt hem weder in sijn kamer.”

In modern Nederlands: ’s-Avonds wordt het beeld van Eswara (Shiva) in een draagstoel om de tempel gedragen door de priesters, geleid door de hogepriester en om het heilige der heilige gevoerd, waarna hij dan naar de schrijn van Satti, zijn echtgenote wordt gedragen om daar de nacht door te brengen, of zoals Sinjeu het stelde : "Eswara zijn nagt ruste bij Zijne lieve Ega zou neemen". (God zijn is natuurlijk doodvermoeiend)  De volgende ochtend wordt het beeld dan weer door de hogepriester naar zijn eigen plek gebracht.

Het is niet duidelijk of dit nachtelijke ritueel in de niet met name genoemde tempel in  “Terewaroer achter Nagapatnam” plaats vond of in een andere tempel.

Aanvulling: Er is een tempel in Zuid-India  in Madurai waar een ceremonie wordt uitgevoerd zoals hierboven door Sinjeu werd beschreven.

Afbeelding van de Pagode te Madura, 1844
Bron: www.delpher.nl

In 1857 maakt de Engelsman Linnaus Tripe enkele foto’s van deze tempel.

Foto van de gopuram van de tempel, 1857
door Linnaeus Tripe
Bron: the Internet Archive

De fragmenten uit de tekst van Sinjeu komen uit 

https://books.google.nl/books/about/De_Godsgeleerthydt_der_Bramines_die_Eswa.html?id=7-4Kmn9aFgUC&redir_esc=y Dit handschrift is ook te raadplegen via www.delpher.nl

Over het leven en het werk van Petrus Sijnjeu of Sinjeu op Ceylon is niet veel geschreven. Hier volgen enkele links.

Petrus Sinjeu (Sijnjeu) werkte als predikant vanaf 1704 tot de datum van zijn overlijden in 1726 op Ceylon (Sri Lanka). Sinjeu  in 1703 in dienst getreden bij de VOC https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/db49a16a-c864-11e6-9d8b-00505693001d

https://www.openarchieven.nl/ghn:4138a044-f072-41c9-8fe6-3782b4432511/nl

https://www.dbnl.org/tekst/_tij008188501_01/_tij008188501_01_0058.php

https://www.dbnl.org/tekst/_doc003197901_01/_doc003197901_01_0007.php

https://www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=eswara&coll=boeken1&identifier=7-4Kmn9aFgUC&rowid=1

https://ia600202.us.archive.org/18/items/actavanhetzendin00zend/actavanhetzendin00zend.pdf

Zalig zijn zij, die sterven in Kashi

Abraham Rogerius schreef in “Open deure tot het Verborgen Heydendom”, 1651 op pagina 197 over de heiligheid van de stad Casi (Kashi), gelegen aan de Ganges en het geloof, dat het water van deze rivier de kracht heeft alle zonden van de mensen weg te wassen Verder zou iedereen die in Casi sterft zalig worden, dat wil zeggen nooit meer worden geboren. De ziel is voor eeuwig bevrijd van de cyclus van leven en dood. 

Open deure tot bet verborgen Heydendom, 1651
Eswara fluistert in het rechteroor van de stervende mensen in Kashi
Bron: www.delper.nl

“De reden waerom dat sulkcs ghebeurt is, om dat Eswara*, na het segghen van de Vedam, gheseght heeft, dat die plaetse soo heyligh soude zijn ; ende oock om dat Eswara de Luyden, alsse op ’t sterven liggen in’t rechter oore in-blaest: ende door deze middel soudense van hare sonden gerynight werden. Dit en ghebeurt niet alleen den Menschen maer oock aen de Beesten. Daerom en soude oock aldaer noch Mensch, noch Beest, op de rechter oore sterven,….”

*Eswara is een van de namen van God Shiva.

De Franse uitgave van Rogerius, gepubliceerd in 1670 bevat ook dit verhaal.

De Franse uitgave van Rogerius, gepubliceerd in 1670
Bron : www.delpher.nl

Ook in andere werken is dit verhaal opgenomen, namelijk in het werk van Bernard Picart “Ceremonies et coutumes religieuses de peuples idolatres", 1723

Ceremonies et coutumes religieuses de peuples idolatres", 1723
Beschrijving van Eswara die de stervenden de zaligheid geeft
Bron: www.delpher.nl

“Casi, qui est aussi nommé Varanasi est dans le Roiaume de Bengale, au bord du Gange à douze lieuës d’Ajotja, & de Preyaga. Casi passe pur un lieu si saint que tous ceux qui y meurent jouïssent du Privilege du’Eswara à autrefois attaché à de lieu-là. Lorsqu’ils sont à l’agonie il ne manque point  de leur venir soufler dans l’oreille droite & de les purifier ainsi de tous leurs pechez : Cest pour dela que tant les hommes que les bètes meurent couchez sur l’oreille gauche. Si quelqu’un s’étout imprudemment couché sur l’oreille droit, ne manquera jamais, disent-ils, de se tourner de l’autre côté lorsqu’il sera prêt d’expirer…..”

Nederlandse uitgave van Picart, 1728
Bron: www.delpher.nl

Nederlandse uitgave van Picart, 1728
Bron: www.delpher.nl

De Nederlandse vertaling uit 1728 gaat als volgt : “Casi, wordt zodanig een Heilige Plaats geacht, dat alle die’er sterven van het voorrecht genieten, ’t welk Eswara eertijds aan deeze plaats heeft gehecht. Wanneer zy op ’t zieltogen leggen, verzuimt men niet* hen in’t rechteroor te blaazen, en hen dus van alle hunne zonden te zuiveren: om die reden is ’t dat zoo wel menschen als beesten op hun linker oor leggende, sterven. Indien iemand zoo onvoorzichtig is en op zijn rechter oor ligt, zal hij nooit verzuimen, zeggenze zich op de andere zijde te keeren wanneer den zieken op sterven legt….”

* verzuimt men niet .De vertaler ging hier de mist in in. Een juiste vertaling had moeten zijn “verzuimde hij (Eswara) niet om hen in het rechteroor te komen blaazen”. Blazen is een oude term voor fluisteren.

Natuurlijk was ik benieuwd naar welke woorden de stervenden uit de mond van Eswara te horen krijgen. Het woord van Verlossing is de Taraka Mantra. OK. Er zijn verschillende opvattingen over welke woorden in deze Taraka Mantra worden uitgesproken. 

“It is verily declared that death in Kasi would ensure Immortality (Kaasyaam tu maranaat Muktih), because Lord Visvesvara instructs in the right ear of the dead the salvation assuring Taraka Mantra” Bron: Shiva Purana

Taraka betekent Veerman. Shiva Tarakeshwara in zijn functie als concullega van Charon  begeleidt  de zielen naar hun bestemming en volgens de bovenstaande beschrijvingen zou dat bij sterven in Kashi of Varanasi Moksha zijn.

De rivier de Ganges is zo heilig, dat het drinken of baden in het water alle zonden van de menselijke ziel afwast.

Uit heel Azië komen pelgrims naar de Ganges om verlost te worden van hun zonden
Beschrijving uit 1661
Bron: www.delpher.nl

“Uit welke oorsaak aldaar een grote bedevaart is en toeloop van geheel Indien en alle Oriëntaalse contreien, komende daar by grote menigte, bedrijvende veel wonderlijke en seltsame ceremoniën en gruwelijke superstitiën, waarmede sy vastelijk geloven de saligheid en den hemel te sullen verdienen”

 

Reisverslag van de Engelsman Herberts, uitgegeven in 1652
Bron: www.delpher.nl

“Hun bevaerden of pelgrimagien geschieden meest na de een of de andere Rivier, voornamentlijck na de Gonga, of Ganges……, om dat (gelijckse seggen} Bremauw daer bij verkeert heeft, en om datse tot Sibah, daerse haren oorspronck heeft, het hooft heeft gelijck een koe, een Afgodt daerse veel van houden….”

Bremauw is Brahma

Sibah is Shiva

De dominee en de mantra

Een meer dan 300 jaar oud authentiek handschrift over een favoriet onderwerp, geeft vreugde aan een archivarissenhart.

Bron: www.delpher.nl

In 1711 schreef predikant Petrus Sinjeu  een verhandeling over de verering van Shiva op Sri Lanka, getiteld: “De Godsgeleerdhijdt der Bramines die Eswara voor ’t Hoogste voorwerp van hun vertrouwen en dienst stellen, waar in Hunne leerstukken nopens God, de Godsdienst, plechtigheden en bijgeloovigheden volgens hun alderhyligste boek, den Vedam kortelijk werden voorgedragen door Petrus Sijnjeu, bedienaar des Goddelijken woords en Rector van den Singaleesche Queek-school te Colombo”

Titelpagina 
Bron: www.delpher.nl 

Helaas zijn de pagina’s in het gedigitaliseerde handschrift niet genummerd. Een zoek term “Eswara" geeft al 100 treffers in dit enorme werk vol wetenswaardigheden over de godsdienst op Sri Lanka rond 1700.

Sinjeu noemde in zijn verhandeling twee maal de mantra die we tegenwoordig kennen als “Om Namay Shivaya” 

De eerste keer bij een beschrijving van een tempeldienst.: “… de bramine …. wijl roepende de naam Gods van 8 letteren, Aalsevam (letteren) en ’t gemeen volk die van O Nah ma Si vaija,  Ik geloof Sivaja of God, Ik doe eerbied aan god en zig buijgende voor de beelden met gevouwen handen.”

O Nah ma Si vaija,
Uit het manuscript van Sinjeu
Bron : www.delpher.nl

De tweede maal een eind verder in de verhandeling in het kader van een ander ritueel;  “….Noch de besweering van 8 letters, maar van O nama Siwaja, gebruijken”

O nama Siwaja,
Uit het manuscript van Sinjeu
Bron : www.delpher.nl

Een jaar eerder had Sinjeu een andere verhandeling geschreven, namelijk : "Het Wetboek der Bramines"

Het Wetboek der Bramines Bron : www.delpher.nl  

In dit in 1710 geschreven werk noemt Sinjeu de mantra meerdere keren bij gelegenheid. Ook geeft hij de betekenis van de mantra:"....Ma, Ma, Si, Va, Ja : want  de O ka nae gesloten worden, Na is aarde, Ma water, Si vuur, va wind, Ja Lugt. Deze letteren schrijven zij een deel van het lichaam toe, en voor ijder letter of deel ook een godhijd, als Sadacivan, Witsnoe etc, als wij gezegt hebben...."

Uitleg van de mantra
Uit het manuscript van 1710
Bron: www.delpher.nl 

Predikant François Valentijn noemde in zijn werk “Oud en Nieuw Oost-Indiën” uitgegeven  in 1726 ook deze mantra. Volgens hem werd de mantra door de gelovigen in Shiva, gebruikt in de aanhef van hun brieven.

“…alzoo zetten de Dienaars van Wistnoe voor hun brieven Srirame, en die van Eswara, de woorden van Onoma Masje Waye”

Onoma Masje Waye
Uit Valentijn, 1726
Bron : www.delpher.nl

Het is niet om te lachen

Abraham Rogerius dominee in de VOC vestiging in Pulicat in India, tussen 1630-1641 had gedurende deze 10 jaar veel contact met een brahmaanse priester Padmanaba.  Deze priester heeft Rogerius veel verteld over zijn religie en gebruiken en cultuur. 

Een vraag van Rogerius wilde hij echter niet beantwoorden, hoe vaak de dominee hem er ook naar vroeg. Na een verblijf van bijna 10 jaar in India, vlak voordat Rogerius naar Batavia zou afreizen, wilde de brahmaan hem eindelijk antwoorden.

De vraag van Rogerius ging dus om dit beeld van Eswara (Shiva).

Afbeelding van een Lingam, 1782 in een Franse reisbeschrijving
Bron: www.delpher.nl

De vraag van Rogerius betrof het hoe en waarom van de afbeelding van Eswara in de tempel van zijn woonplaats. Hij had de brahmaan vertelt wat hij had gezien, en dat hij het vreemd vond de godheid Eswara in zodanige wijze verbeeld in de tempel stond en waarom het op die manier was gemaakt. Maar hij had van Padmanaba nooit de reden kunnen vernemen waarom het betreffende beeld in die gedaante was gemaakt, zoal hij het hem had verteld. Maar eindelijk toen hij op het punt van vertrek naar Batavia stond, na een verblijf van bijna 10 jaar in Pulicat heeft de Brahmaan uit eigener beweging, hetzelve geopenbaard : “Doch hij besprack eer, hy mij de reden van dien seyde, dat ick niet en soude lachen : “’t welck ick hem toeseyde.” De priester schaamde zich kennelijk, ondanks het feit dat hij vele geheimen van zijn geloof aan de dominee had onthuld, om de reden van de wonderbaarlijke beeltenis te geven, waarschijnlijk was het pijnlijk dat er in hun religie zodanige zaken gevonden worden, die “de Godtheyt soo qualijck pasten”

Het verhaal dat Padmanaba hem vertelde luidde als volgt: Op de plaats waar Eswara niet in zijn geestelijke vorm, maar in Kailas, welke een hemel is hoger dan de hemel Vaikunth genaamd, al waar Eswara in lichamelijke gedaante verkeert met zijn vrouw Parvat, en waar hij ook veel dienaren heeft, en waar ook degenen die hem dienen tot hem zullen komen. Het zou daar gebeurd zijn dat op een zeker ogenblik ene moniswera (dat zijn heel grote heiligen, volgens Rogerius) daar was aangekomen om Eswara te bezoeken, Doch op dat moment “soude Eswara, met zijn Vrouw Parvati, in groote vreughde sijn geweest, soo dat den Moniswera gantsch ontijdig quam”, maar hij wilde toch naar binnen, maar kreeg geen toestemming van de portier, die hem liet weten dat het geen geschikt moment was, “overmits dat Eswara, met Parvati, in vreughde was”. Zodat de moniswera lange tijd tegen zijn zin moest wachten. Het verveelde hem eindelijk zo erg, dat dat hij het woedend eruit gooide, dat Eswara gelijk aan het werk waarmee hij bezig was, Eswara hoorde dit en vroeg waarom hij zo sprak, De moniswera biddende, antwoorde dat hij de opmerking uit boosheid had gemaakt en vroeg om vergeving; maar wilde  ook dat de God hem toestond dat de figuur van de Lingam  dien (“’twelck is het mebrum virile in muliebri membro”), dat hij [Eswara] daar meer baat van zou hebben dan van een beeld met handen en voeten, dat moest hij verordonneren. Dit stond Eswara hem toe, en daarom wordt Eswara in het hele land in deze vorm in zijn tempel gediend. Maar als de afgod Eswara door de steden word gedragen, wat op zekere tijden gebeurt, dan wordt hij niet in de gedaante van de Lingam, maar in een menselijke gedaante rond gedragen, Volgens de brahmaan was dat omdat de mensen meer plezier en vreugde scheppen in het zien van een menselijke gestalte,  dan in gedaante van de Lingam, zoals hij in de tempel staat.

Het verhaal over de oorsprong van de Lingam, door Padmanaba
verteld aan Rogerius
Bron : www.delpher.nl

Het verhaal over de oorsprong van de Lingam, door Padmanaba
verteld aan Rogerius
Bron : www.delpher.nl

Het verhaal over de oorsprong van de Lingam, door Padmanaba
verteld aan Rogerius
Bron : www.delpher.nl

Het is niet duidelijk welke tempel door Rogerius is bezocht. Misschien heeft hij alle Shiva tempels in Pulicat wel gezien. 

Een latere uitgave van het boek van Abraham Rogerius is ook te lezen op archive.org De bewerkers van die uitgave vermoeden dat met de moniswera de heilige Bhrigu zou worden bedoeld.

Zelf denk ik dat Padmanaba Rogerius om een heel andere reden, dan Rogerius opvoerde, had verzocht om niet de lachen. Westerse reizigers meestal hadden geen kennis van de religie en cultuur in India en geen flauw benul van de symboliek en betekenis van hetgeen ze in de tempels waarnamen. Er zal best wel smalend , afkeurend en schamper zijn  gereageerd door deze of gene, en ook al konden de priesters misschien de woorden niet verstaan, lichaamstaal, gelaatsuitdrukkingen en intonatie van commentaar zal ze wel duidelijk zijn geweest. De tijd dat Rogerius in India verbleef,  was ook de eeuw van godsdienstoorlogen in Europa. Pamfletten en schotschriften gericht tegen religieuze vijanden, toch ook mede christenen waren vaak grof en weinig subtiel. Laatst staan dat er met discretie of terughoudendheid werd gereageerd  op beelden en gebruiken van niet-christelijke religies.

De gebruikte term moniswera doet denken aan muniswera of muneeswera, de naam van een godheid in Tamil Nadu, die gerelateerd zou zijn aan Shiva.

In de omgeving van Pulicat is een tempel gewijd aan Muneeswarar namelijk de Kottai Veeran Muneeswarar temple. 

Waarschijnlijk heeft Rogerius een aantal begrippen door elkaar gehaald. Er is een god Muneeswera. 

Het woord muni betekent heilige en iswara of eswara is een benaming van Shiva. Muni eswara zou dus betekenen: een heilige van Shiva.

Ixora, de genezer, Ixora wie?

Een opmerkelijk krantenbericht uit 1935 maakte melding van een geneeskrachtig Shivabeeld waar kankerpatiënten al eeuwenlang genezing zochten. Onderzoek wees uit dat het beeld gevuld was met radioactieve delfstoffen.

Bron : www.delpher.nl

Een simpele zoekvraag naar de aanwezigheid van natuurlijke radioactieve mineralen in India leverde enkele antwoorden op. 

Zie ook artikelen over achtergrondstraling in onze aardse materialen, die ook in India ruim voorradig zijn.

Er zijn diverse Shiva tempels waar gelovigen bidden en offeren in de hoop daar genezing te kunnen vinden, waaronder de volgende 6.

Mahakaleshwar tempel, Ujjain

Baidyanath tempel, Jharkhand

De naam ‘Baidyanath’ kan worden vertaald als Opperste Geneesheer. Gelovigen geloven dat daar bidden leidt tot genezing van verschillende kwalen en aandoeningen.

Vaitheeswaran Koil, Tamil Nadu

Kashi Vishwanath tempel, Varanasi

Rameshwaram tempel, Tamil Nadu

Kanhiranagad Vaidyanatha tempel, Kerala

Het krantenbericht uit 1935 sluit wonderwel aan bij eeuwenoude prenten, waarop een zieke man voor een Shivabeeld wordt gedragen om genezing te verwerven. De eerste afbeelding is uit 1723 en de tweede uit 1781.

Bron : www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Shiva wordt in deze oude boeken Ixora genoemd, een verbastering van zijn andere titels als Esvara of Isvara. Soms wordt de naam Ixora in een adem gebruikt met Mahadeu. Het onderstaande lijstje 18e -eeuwse drukwerken geeft daarvan enkele voorbeelden

Bron : www.delpher.nl

N.B. De zoekterm Ixora kan ook verwarring opleveren met de plantennaam Ixora (In Suriname bekend als Faja Lobi)

De weergave van Shiva is in deze oude boeken een samenraapsel van fantasie en verwarring met andere goden. De schrijvers namen gewoon 200 honderd jaar lang de oudste afbeeldingen die waren gemaakt aan de hand van reisbeschrijvingen over. Afbeeldingen die soms eigenlijk niets van doen hadden met de echte Indiase godsbeelden. Maar ja de vele manifestaties en incarnaties, elke met hun eigen iconografie maakte de westerse reiziger denk ik een beetje horendol.

Het krantenartikel uit 1935 vermeld helaas niet om welke tempel het zou gaan. 

Momenteel is er op sociale media een hype gaande onder dwaallichten en fabulanten dat de shivling in diverse Jyotirlingatempels over nucleaire krachten zou beschikken. Op de onderstaande video wordt afgerekend met de nieuwetijdse fabels. Slechts drie tempels van de 12 liggen in een regio met redelijk hoge achtergrondstraling, waaronder de bovengenoemde Baidyanath.

Bron: https://www.youtube.com/watch?v=GPvgQRLQaSk&t=411s