Posts tonen met het label slavenverzet. Alle posts tonen
Posts tonen met het label slavenverzet. Alle posts tonen

zondag 31 mei 2026

Jongens, we houden het voor gezien

Toen de Britten in 1834 de slavernij afschaften zat de slaven houdende buurkolonie Suriname met een groot probleem. Hoe te voorkomen dat de geknechte bewoners van de plantages probeerden te vluchten naar de vrijheid? In de kranten verschenen regelmatig berichten van geslaagde en mislukte vluchtpogingen. Op de Surinaamse rivieren patrouilleerden schepen om de vlucht naar de vrijheid te verhinderen.

Een aantal slaven was op spectaculaire wijze met een boot uit het district Coronie naar Brits Gyuana ontkomen.

Ontsnapping uit slavernij
Bron: www.delpher.nl


Ontsnapping uit slavernij
Bron: www.delpher.nl













“De kust en de rivieren, moet men met kanoneerbooten, schoeners of wachtbooten blokkeren. Bij het inladen van producten moeten er militairen op de schepen geplaatst worden en evenwel had onlangs in het district Coronie op een vaartuig, waarop een korporaal en 6 soldaten waren, de ontvlugting van 14 plantaadjen-slaven plaats; met moed en overleg voerden de Negers deze daad uit. De korporaal liet, alvorens de slaven aan boor kwamen, zijne manschappen met scherp laden, verdeelde hen, bij het inladen van het katoen, tusschen de slaven, en niet tegenstaande dat, ontwapenden de slaven de militairen, en wisten hen in het ruim te houden, lieten het anker ligten, de zeilen bijzetten en stevenden zoo naar het vrije Britsch Demerarij!”

 En wat toen gebeurde is bijna te mooi om waar te zijn. De soldaten in Nickerie houden het voor gezien. Ook zij nemen de kuierlatten naar de Britse kolonie.

“De militaire post te Nickerie, die op de ontvlugting der slaven moet passen, is ook kortelings zelf naar de Engelsche kust, na het kanon vernageld en de vlag aan den stok doorgesneden te hebben, gedeserteerd. Eenige manschappen in een boot werden hun nagezonden, zij stapten aan de overzijde der rivier Corentijn [=Corantijn] aan wal, om te zien of men ze kon inhalen, en deze laatsten zeiden ook hunnen kommandant vaarwel, voegden zich bij den eersten en gingen met de wapens heen!

Wat moet eindelijk hiervan het gevolg worden, wanneer de militairen, die op de slaven moeten passen, zelve naar Britsch Giriana [sic] zich verwijderen? Nog meer valt hierbij te denken, als men weet, dat de soldaat in nauwe betrekking staat met de slaaf!. Zijn dit niet zoo veel teekenen, dat men zeggen moet: God is met de slaven! Hij zal het onregt niet verder dulden. …”

Desertie van de Nederlandse militairen
Bron: www.delpher.nl










Het artikel dateert van februari 1855, maar de vlucht uit Coronie heeft al enkele jaren eerder plaats gevonden.

woensdag 12 juli 2017

Wanhoopsdaad of verzet?

In het archief van de Raad van Politie in Suriname zijn opgaven van het aantal blanken, vrije lieden en weggelopen (en weer gevangen) slaven over de periode 1729-1801 te vinden.

Zo vond ik een vermelding gedateerd 21 januari 1801:

"Aanschrijvens van de directeur der plantage Monsouci [...] dat, zig opgehangen hebben in de cappowiri der plant. 't Vertrouwen twee nieuwe negers genaamt Bellisarius & Stevanus, aankomende voorn. plantage Monsouci."

Bron: www.gahetna.nl NL-HaNA_1.05.10.02_605_0049
Vanwege de aanduiding "twee nieuwe negers" vermoed ik dat het hier ging om mannen die niet lang daarvoor in Suriname waren aangekomen. Zeer waarschijnlijk hebben ze de reis vol ontberingen samen doorgemaakt en al snel doordrongen van een uitzichtloos bestaan in een vreemd land kozen ze voor de zekerheid van de dood. Waren deze mannen aan elkaar verwant of bevriend geraakt? We zullen het niet weten.

dinsdag 4 oktober 2016

Jaloezie, hartstocht en moord op plantage Bethlehem in 1750

Stof voor een roman geplukt uit 18e eeuwse Surinaamse gouvernementsjournalen

Eind februari 1750 werden de witte luitjes die het voor het zeggen hadden in Suriname opgeschrikt door de brutale moord op een hunner door zijn plantageslaven.
De plantagedirecteur-eigenaar, kerkouderling Armand (Amand) Thoma (60 jaar oud) kon niet met zijn geile poten van zijn slavinnen af blijven en verwekte ook een kind bij een van hen, (de Indiaanse?) slavin? Eva.
De slaaf Coridon, de bastiaan op deplantage vermoordde uit woede en (jaloezie?) directeur Thoma. De weduwnaar Thoma hield het naast Eva namelijk ook met Bellona een vrouw van Coridon en had Bellisona een andere vrouw van Coridon geschonken aan slaaf Hector. De slaven deserteerden na hun opstand van de plantage, maar werden na korte tijd gevangen en op gruwelijke wijze gedood.
Benjamin, het kind van Thoma  en Eva werd na de geboorte per omgaande met zijn moeder op de boot naar Nederland gezet.
Met Coridon liep het ook slecht af. Hij werd enkele maanden later wreed terechtgesteld.


Bron www.gahetna.nl


Bron www.gahetna.nl


Bron www.gahetna.nl
De moord op Thoma haalde de Laaglandse media:

Bron www.delpher.nl
 
Bron www.delpher.nl
Uit de gouvernementsjournalen



Bron www.gahetna.nl



Bron www.gahetna.nl


Bron www.gahetna.nl


Bron www.gahetna.nl


Bron www.gahetna.nl


Het hele verhaal kan worden gevolgd in het archief:

1.05.10.01 Gouvernementssecretarie, 1722-1828

GOUVERNEMENTSSECRETARIE TOT 1816

inv.nr 5 Journaal 1748 juli 24 - 1751 apr. 18.
Kopie-notulen van ordinaris en extra-ordinaris vergaderingen van het Hof van Politie en Criminele Justitie, inv.nr 556 1750 feb. 2 - 1751 jan. 27
Zie voor de bron van bovenstaande afbeeldingen: http://www.gahetna.nl/collectie/archief/ead/index/eadid/1.05.10.01 
 

 
Het Galgenveld:
Waar werden de slaven terechtgesteld?
 

executie van een slaaf, illustratie uit een Italiaanse editie van Stedman

Op oude kaarten van Paramaribo staat de gerechtsplaats of justitieplaats afgebeeld.
 
bron.www.delpher.nl

bron: www.geheugenvannederland.nl
Paramaribo rond 1760. Het gerecht met galgenveld staats rechts
bron: www.geheugenvannederland.nl
Paramaribo rond 1800, de justitieplaats is aan de bovenkant van de kaart

bron: www.geheugenvannederland.nl
Paramaribo 1804, de justitieplaats is aan de bovenkant van de kaart


bron: www.geheugenvannederland.nl
Paramaribo 1821, de justitieplaats is aan de bovenkant van de kaart

bron: www.geheugenvannederland.nl
Paramaribo 1853, de oude justitieplaats links is nu alleen nog maar een kerkhof


bron: www.geheugenvannederland.nl 
W.E.H Winkels: het galgenveld in Paramaribo, 1850
 
Gouverneur Mauricius verwerkte de gebeurtenissen van 1750 later in een gedicht