Posts tonen met het label Shakti. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Shakti. Alle posts tonen

vrijdag 2 mei 2025

Ardhanarishvara maakt Shiva compleet

Ardhanarisvari


De Nederlandse koopman en reiziger Jan Huygen van Linschoten bezocht tijdens zijn verblijf in Goa  ook de grottentempel van Elephanta.


Beschrijving van de beelden in de Elephanta tempel
door Jan Huygen van Linschoten, 16e eeuw, uitgave 1596
Bron:www.delpher.nl

Een fragment uit zijn beschrijving: “….rondom die mueren ist vol van uytghehouwen beelden ende figueren van Olyphanten, Leuwen, Tygren, en ander duysent, dierghelijcke wreede beesten; Desgelijcks Amasonen en de sommighe andere wel gefigureert van veelderley soorten ende differentien; zijn altemael van so goede schulptura, dat het een verwonderinge is te sien; Men wil vermoeden dat die Chinesen (die seer ingenieus zijn) dat eertijts soude ghebout hebben, inde tyden als zy op dese custe van Indië hare handelingen dreven, welcke Pagoden ende edifitien nu gants vernielt, verwoest ende geheel bedorven zijn, naer dat de Portugesen dit onder haer gewelt hebben gekregen; Bij dese edificien machmen presumeren hoe datse noch hedens daeghs binnen in’t landt zijn, principalijck daer haer die Coningen, regierders ende het hof onthoudende is, en noch gheheel in effen zijn...

De schrijver was vol bewondering en had dus ook het  Ardhanarishvara beeld gezien dat hij net als latere reizigers als “Amazone” interpreteerde. Ik krijg de indruk dat hij de door de Portugesen veroorzaakte vernielingen betreurde.

Toen Carsten Niebuhr zo’n 260 jaar geleden in de Elephanta grotten tempel arriveerde was hij overweldigd door de enorme beeldenpracht. Carsten maakte een aantal tekeningen van de helaas zwaar beschadigde beelden. Ik probeer me voor te stellen hoe dat geweest moet zijn. Donkere grotten, bij het licht van walmende toortsen en flikkerende lantaarns werken. Het werk in de grotten was niet zonder risico, want in de duisternis huisden gevaarlijke dieren zoals slangen en wespen (lees zijn reisverhaal maar). Carsten maakte onder ander een tekening van een vreemde figuur met één borst.

Tekening van Carsten Niebuhr uit de Nederlandse editie van 1780
Bron: www.delpher.nl
Tekst bij de tekening van Carsten Niebuhr uit de Nederlandse editie van 1780
Bron: www.delpher.nl

De hoofdpersoon in deze groep is een vrouwspersoon, dat maar één borst heeft, en dus mogelijk een amazone zal verbeelden. Ze heeft vier armen. Met de voorste regten arm rust zij op een ossenhoofd, in de agterste regte hand houd zij eene slang…..”.

Niebuhr kon onmogelijk weten dat het beeld Ardhanarishvara  voorstelt, de versmelting van Shiva en Parvati tot één , half mannelijk en half vrouwelijk lichaam. Alhoewel deze mythe toch al sinds de 17e eeuw in de Europese publicaties over India regelmatig werd benoemd. Maar kennelijk was er nog geen afbeelding daarvan bekend.

Abraham Rogerius' beschrijving van Ardhanari Eswara, 1651
Bron: www.delpher.nl
,
Abraham Rogerius schreef ;  “…Ende Eswara is soo verlieft op haer [Parvati] geworden, dat hij haer de helft synes Lichaems heeft ghegheven, ende is half Man, half Vrouw gheworden : waerom noch huyden op desen dagh Eswara van de Bramines genoemt wort Ardhanari Eswara, dat is half Vrouw half Man [……] onder die ghene die op Vrouwen verlieft zijn, is Eswara de eenighe, welcke sijn half lichaem aan Parvati heeft ghegeven.”

 Ook andere schrijvers behandelden deze mythe in hun werken.

Baldaeus en Rogerius werden in ook in het Duits vertaald.
Bron: www.delpher.nl

In 1770 maakte een schrijver deze opmerking: “Deze God werdt zo verliefd op haar dat hij haar zijn halve lichaam gaf, en dus werdt hij een hermaphrodiet ; waarom de Brâmmans hem Ardhanari, dat is, half man half vrouw of man wijf noemen.”

1770 beschrijving van Ardhanari
Bron : www.delpher.nl

Rond 1800 was Ardhanarishvara in ieder geval in Europa ook bekend als afbeelding uit de Indiase kunst.

Chiven, moité Homme et Moité Femme.
Vertaald Shiva, half man, half vrouw.
1782 Pierre Sonnerat
Bron : www.delpher.nl


Shiva en Parvati samengevoegd, met hun rijdieren
 Edward Moor, the Hindu Pantheon 1810
Bron: Internet Archive
Shiva en Parvati samengevoegd, met hun rijdieren
Uit het hoofd van Shiva ontspringt de rivier de Ganges
 Edward Moor, the Hindu Pantheon 1810
Bron: Internet Archive

The Origin of Pagan Idolatry, 1816, George Stanley Faber

The Origin of Pagan Idolatry, 1816, George Stanley Faber,
De vergelijking met de Amazone uit de Griekse mythologie wordt hier ontzenuwd
Bron : Google Boeken
Tot slot twee stills uit een scene uit de film Rudra Thandavam 1978 waarin tijdens een feest de Ardhanarishvara door een danser wordt uitgebeeld. , 

 

Shiva helft in Rudra Thandavam, 1978,
Bron : YouTube

Parvati helft in Rudra Thandavam, 1978,
Bron : YouTube
 Rudra Thandavam, 1978,
Bron : Google



zaterdag 19 april 2025

Een nachtje rust na een vermoeiende dag

Titel De Godsgeleerthydt der Bramines...., 1711
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl


Beschrijving van de Tempel en de beelden in't algemeen
Sinjeu noemt een tempel in “Terewaroer …. liggende agter Nagapatman”
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl

“Terewaroer …. liggende agter Nagapatman” is  Thiruvarur in Tamil Nadu. In de stad Thiruvarur is een grote hele oude Shivatempel.

Sinjeu beschrijft in het algemeen een aan Shiva gewijde tempel, de verschillende schrijnen waar de goden verblijven, de aankleding en versiering van de beelden en de diensten.

De ceremonie waarbij het beeld van Eswara 's-avonds bij zijn vrouw Satti wordt gebracht. 
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl

De ceremonie waarbij het beeld van Eswara 's-avonds bij zijn vrouw Satti wordt gebracht.
Bron
Ook te raadplegen via www.delper.nl

Dit alles geschiet zo 3 maal des daag, maar ’s avonds wort er nog ijts gezien, dat, nog smorgens nog ‘smiddags voorvaelt. Den dienst ’s avonds gedaan zijnde, en de offerranden, schenkagie, of geld van geloften die gedaan zijn en in’t hijl(ige) der Hijl(igen) zijn gebragt, door de mindere priesteren den dispensien overgegeeven (gel(ijk) ook na de morgen en ‘smiddag dienst geschiet) word er een palakijn vervaardigt waar van de bramines de draagers zijn in welke Eswara (zijnde een koper beeld, dat op hoog tijd ook op de koeien wagen word omgetrokken) door den hoogenpriester geleijt word, dit beeld den tempel rontom gedragen zijnde in ’t voorhof rontom ’t hijlige word dan gedragen na de kamer van Satti door den hoogenpriester, gevolgende; op dat Eswara zijn nagt ruste bij Zijne lieve Ega zou neemen, wanner hij die nagt zijn verblijf bij Satti gehad heeft, komt den hoogenpriester en brengt hem weder in sijn kamer.

In modern Nederlands: ’s-Avonds wordt het beeld van Eswara (Shiva) in een draagstoel om de tempel gedragen door de priesters, geleid door de hogepriester en om het heilige der heilige gevoerd, waarna hij dan naar de schrijn van Satti, zijn echtgenote wordt gedragen om daar de nacht door te brengen, of zoals Sinjeu het stelde : "Eswara zijn nagt ruste bij Zijne lieve Ega zou neemen". (God zijn is natuurlijk doodvermoeiend)  De volgende ochtend wordt het beeld dan weer door de hogepriester naar zijn eigen plek gebracht.

Het is niet duidelijk of dit nachtelijke ritueel in de niet met name genoemde tempel in  “Terewaroer achter Nagapatnam” plaats vond of in een andere tempel.

Aanvulling: Er is een tempel in Zuid-India  in Madurai waar een ceremonie wordt uitgevoerd zoals hierboven door Sinjeu werd beschreven.

Afbeelding van de Pagode te Madura, 1844
Bron: www.delpher.nl

In 1857 maakt de Engelsman Linnaus Tripe enkele foto’s van deze tempel.

Foto van de gopuram van de tempel, 1857
door Linnaeus Tripe
Bron: the Internet Archive

De fragmenten uit de tekst van Sinjeu komen uit 

https://books.google.nl/books/about/De_Godsgeleerthydt_der_Bramines_die_Eswa.html?id=7-4Kmn9aFgUC&redir_esc=y Dit handschrift is ook te raadplegen via www.delpher.nl

Over het leven en het werk van Petrus Sijnjeu of Sinjeu op Ceylon is niet veel geschreven. Hier volgen enkele links.

Petrus Sinjeu (Sijnjeu) werkte als predikant vanaf 1704 tot de datum van zijn overlijden in 1726 op Ceylon (Sri Lanka). Sinjeu  in 1703 in dienst getreden bij de VOC https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00444/db49a16a-c864-11e6-9d8b-00505693001d

https://www.openarchieven.nl/ghn:4138a044-f072-41c9-8fe6-3782b4432511/nl

https://www.dbnl.org/tekst/_tij008188501_01/_tij008188501_01_0058.php

https://www.dbnl.org/tekst/_doc003197901_01/_doc003197901_01_0007.php

https://www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=eswara&coll=boeken1&identifier=7-4Kmn9aFgUC&rowid=1

https://ia600202.us.archive.org/18/items/actavanhetzendin00zend/actavanhetzendin00zend.pdf