Bloemen voor Ixora

De bloem faya lobi of faja lobi  oorspronkelijk uit India afkomstig, werd in de 19^e eeuw naar Suriname meegenomen door de Hindoestaanse immigranten. De faya lobi is een geliefde bloem in Suriname. De wetenschappelijk naam luidt Ixora coccinea en is aan deze plant gegeven door de Zweedse bioloog Carl Linnaeus.

Faja lobi (Ixora Coccinea)

Linnaeus heeft voor zijn beschrijving en naamgeving van de Ixora het 17-eeuwse werk Hortus Malabaricus van Hendrik van Rheede gebruikt. Van Rheede was in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en verbleef onder andere in zuid-India waar hij informatie verzamelde over de inheemse flora. Van Rheede beschreef de plant onder de lokale benaming Schetti, en maakte er een tekening bij  In zijn beschrijving  vermeldde hij verder dat de bloemen en zaden van deze plant in de tempels werden geofferd aan de god Ixora.

Tekening van de Schetti, in Hortus Indicus Malabaricus
Bron:
https://archive.org/details/Hortus_Indicus_Malabaricus_Volume2/page/n30/mode/1up?view=theater

Detail uit de beschrijving van de Schetti
Bron: 
https://archive.org/details/Hortus_Indicus_Malabaricus_Volume2/page/n31/mode/1up?view=theater

“Flores hujus fructis gentiles Deo Ixora in sacris offerunt.”

De heidenen offeren de bloemen en vruchten in hun tempels aan de God Ixora
Bron: 
https://archive.org/details/Hortus_Indicus_Malabaricus_Volume2/page/n33/mode/1up?view=theater

Naar aanleiding van de beschrijving door Van Rheede gaf Linnaeus in 1753 de naam Ixora aan deze plantenfamilie.

Een god Ixora, die naam ben ik wel eens vaker tegengekomen in oude beschrijvingen over India uit de 17^e en 18^e eeuw. Ixora is niemand minder dan Shiva, een van de drie belangrijkste goden in het Indiase godenrijk. Ixora zou een Latijnse versie zijn van Eshvara, een van de namen van Shiva.

Ixora, afgebeeld in het werk van dominee Baldaeus, 1672
Bron: www.delpher.nl

 

Beschrijving Ixora of Esware door Baldaeus, in de editie van 1917
Bron: www.delpher.nl

Beschrijving van Ixora of Mahadeu in de reisbeschrijving
van Wouter Schouten, 1676
Bron:
https://www.google.nl/books/edition/Wouter_Schoutens_Oost_Indische_voyagie/gY9jAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=wouter+schouten+Ixora&pg=RA1-PA105&printsec=frontcover

De  oude Nederlandse schrijvers hebben de naam Ixora overgenomen uit Portugese beschrijvingen blijkens een in 1917 uitgegeven en geannoteerde bewerking van het boek van dominee Baldaeus.

Ixora genoemd in een Portugese beschrijving,
1917 uitgave van Baldaeus

De naam Ixora voor Shiva werd tot in de 18e eeuw gebruikt in Europese publicaties

Ixora of Mahadeu, Bernard, Picart 1723
Bron: www.delpher.nl

Een zieke wordt bij een beeld van Ixora gebracht om
genezing te verkrijgen. Bernard, Picart, 1729
Bron: www.delpher.nl

Olifantsbeen

Opgegroeid in Suriname, zag ik in mijn jeugd vaak genoeg mensen, meestal vrouwen met hele dikke opgezette benen, het gevolg van een filaria besmetting. Bij mannen was een besmetting minder zichtbaar door het dragen van een lange broek. Het is sinds eind 19 eeuw bekend dat de ziekte wordt veroorzaakt door een parasiet, die via een muggenbeet wordt overgebracht. De parasiet veroorzaakt een ontstekingsreactie die tot blijvende zwellingen en misvormingen in het getroffen lichaamsdeel leidt.

Een beschrijving uit 1825 van elefantiasis in Suriname,
door de directeur van het Hospitaal te Paramaribo
Bron: www.delpher.nl

De ziekte is als duizenden jaren bekend in Europa onder de naam elefantiasis (olifantsbeen of olifantspoot), maar door onbekendheid met de oorzaak werd ze lang op een hoop gegooid met syfilis, lepra of andere besmettelijke  huidaandoeningen. Pas eind 19^e eeuw werd de ware oorzaak van de aandoening ontdekt en kon men gaan werken aan een remedie. Ook in Azië was de ziekte al heel lang bekend bij de artsen aldaar. Meer dan 1000 jaar geleden werd in India  al over deze aandoening geschreven.

Elefantiasis komt wereldwijd voor in tropische gebieden. 

Ik kwam onverwacht een oude afbeelding tegen in La Galerie Agreable du Monde  uitgegeven door Pierre van der Aa.

Titelpagina La Galerie Agreable.....
Bron: www.delpher.nl

 Gens avec une grosse jambe sur la côte de Coromandel
Bron: www.delpher.nl

Het was heel herkenbaar : Gens avec une grosse jambe sur la côte de Coromandel vertaald in het Nederlands : Mensen met een dik been, op de kust van Coromandel. Coromandel, was vroeger een benaming voor een deel van de kustregio van Zuidoost-India.

Scheepschirurgijn Wouter Schouten beschreef in zijn reisverslag, uitgegeven in 1676 deze ziekte ook in de kuststreek Malabar in het zuidwesten van India. De originele uitgave uit 1676 is te vinden op google.nl.books

 

Wouter Schouten
Bron: www.delpher.nl

Beschrijving van lijders in Malabar aan elefantiasis ook wel olifantsbeen of olifantspoot genoemd
uitgave 1780
Bron: www.delpher.nl

Aanvulling: 

Onverwacht kwam ik nog deze afbeelding tegen uit het reisverslag van Jan Huygen van Linschoten,  uitgegeven in 1596.

Afbeelding van lijders aan Elefantiasis, 1596
Bron: www.delpher.nl

Jan .Huygen van Linschoten reisde in 1583 naar de Oost, in opdracht van koning Philips II. In 1589 begon hij aan zijn terugreis naar Europa, na een kort verblijf in Portugal kwam hij in 1592 terug in de Nederlanden en hij bracht zijn reisverslag in 1596 uit, waarin hij een beschrijving en afbeelding van deze aandoening had opgenomen.