 |
| poort in Kyoto |
Ik had al langer belangstelling voor de geschiedenis van Japan , en zowel mijn kandidaats- al doctoraalscriptie gingen over de rol die de Nederlandse factorij Dejima speelde in de uitwisseling van kennis tussen Japan en het Westen in de 17e en 18e eeuw.
In 1977 kocht ik de roman Shogun . Bijna 1200 pagina’s bloed, sex, romantiek, intriges en filosofie. En dan als de roman op zijn laatste benen loopt gaat het hart van de archivaris sneller kloppen.
Ik citeer : ‘Toranaga waited silently until Kawanabi had written the order, then he signed it and made it legal with his chop. This was a small square piece of ivory with his name carved in one end. He pressed the chop against the almost solid scarlet ink, then onto the bottom of the rice paper. The imprint was perfect. "Thank you, Kawanabi-san, date it yesterday. That's all for the moment."
"Please
excuse me but you'll need five more copies, Sire, to make your succession
inviolate: one for Lord Sudara, one for the Council of Regents, one for the
House of Records, one for your personal files, and one for the archives."
"Do
them at once. And give me an extra copy."’
NB. Chop is een zegelstempel. Ook nu nog signeren Japanners met een
stempel, dat als handtekening dient. Zo’n stempel moet door de overheid worden
goedgekeurd en gewaarmerkt. |
| Japans kasteel |
In een notendop gaat de
roman over de inburgering tegen wil en dank van Blackthorne loods van het VOC
schip "de Erasmus" gestrand op de Japanse kust in 1600. Hij raakt betrokken in
bloedige machtsstrijd tussen rivaliserende Japanse edelen. De roman bestrijkt een periode van 6 maanden,
waarin Blackthorne met vallen en opstaan
leert integreren in een vreemde cultuur, deels om te overleven, deels uit toenemende
overtuiging. Hij maakt een mentale
gang van totale afwijzing naar acceptatie.
In feite beschrijft
Clavell hiermee een weg die hij zelf heeft afgelegd.
Clavell was namelijk in
de Tweede Wereldoorlog als jonge militair krijgsgevangen genomen door de
Japanners. Hij zat eerst in een kamp op Java en werd later overgebracht naar de
Changi prison in Singapore.
Daar kreeg hij het zwaar te verduren.
De overlevingskansen waren minder dan 10%. In de gevangenis werd Clavell geconfronteerd met alle aspecten van het menselijke gedrag en culturele conflicten. Na de oorlog evolueerde
zijn aanvankelijke haat en afwijzing naar begrip en respect voor Japan
In 1980 zag ik de
televisieserie Shogun. De filmversie heeft bij mij geen diepe indruk nagelaten.
Interessanter is “The Making of Shogun.” het boek over de filmproduktie, en met
name het hoofdstuk over de botsing der filmculturen (Hollywood vs Toho), een
soort 20e eeuwse Shogun revisited, alleen zonder bloed en
martelingen.
Na mijn Japanreis dit voorjaar heb ik het boek weer herlezen, en ik vond het net zo boeiend als 30 jaar geleden.
 |
| de gevreesde samurai |
