De stem van de orkaan

In vroegere tijden vér voor 1900 was er alleen media in drukvorm. Natuurfenomenen, bijvoorbeeld het geluid van een orkaan werden door ooggetuigen beschreven en met name in meteorologische studies gedrukt voor de belangstellende lezers.

19^e-eeuwse beschrijving van het geluid van een orkaan:

Het geluid van een orkaan
Bron: 
https://www.google.nl/books/edition/The_atmosphere_tr_by_C_B_Pitman_ed_by_J/5BYHgIPjg28C?hl=nl&gbpv=1&dq=Rudra+Hurricane&pg=PA376&printsec=frontcover

Tegenwoordig kunnen we dankzij de moderne media horen hoe ijzingwekkend een orkaan op volle kracht klinkt en je moet toegegeven dat de oude beschrijving een goede weergave gaf.

Geluid van een orkaan
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=zMvu5EF13xA

Geluid van een orkaan
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=zkwu15vlmZU

 Het gehuil, geloei en gekrijs van een orkaan te horen in deze films op YouTube, doet denken aan een oude Indiase god der stormen,  een volgens de beschrijvingen grimmige en alom gevreesde godheid, met de toepasselijke naam Rudra, wat zoveel betekent als huiler, bruller, schreeuwer.

Over Rudra en zijn rol in het universum, zijn verschijning, eigenschappen en manifestaties is veel te zeggen, maar ik beperk me hier tot zijn stormachtige natuur.

Ook in de 19^e-eeuwse wetenschappelijke verhandelingen over orkanen werd Rudra in samenhang met orkanen genoemd, soms samen met zijn West-Indiaanse concullega Huracan

afb. tekst met huracan en rudra genoemd

Rudra en Hurakan, de stormgoden
Bron : 
https://www.google.nl/books/edition/Physical_Religion/mPwXAAAAYAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=rudra+hurakan&pg=PA320&printsec=frontcover

Rudra en Huracan, de stormgoden
Bron : 
https://www.google.nl/books/edition/Physical_Religion/mPwXAAAAYAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=rudra+hurakan&pg=PA320&printsec=frontcover

De verwoestingen die een orkaan aanricht zijn zo enorm, dat Rudra terecht werd gevreesd.

Bron :  Google

In dit werk wordt een opsomming gegeven van de orkanen in de regio, onder andere de Golf van Bengalen kreeg het zwaar te verduren .Voor de getroffenen leek het einde der tijden aangebroken.

De moesson bij Calcutta, 19e eeuw
Bron: 
https://www.google.nl/books/edition/L_Inde_pittoresque_Illustrations_par_MM/KwtXAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=la+mousson+a+calcutta+indes+illustration&pg=PA270&printsec=frontcover

Storm in de Golf van Bengalen, eind 18e eeuw
Bron: wikimedia commons

Het uiterlijk van een orkaan
Bron: 
https://www.google.nl/books/edition/The_atmosphere_tr_by_C_B_Pitman_ed_by_J/5BYHgIPjg28C?hl=nl&gbpv=1&dq=Rudra+Hurricane&pg=PA376&printsec=frontcover

Rudra wordt Shiva
Bron: www.delpher.nl

Rudra wordt Shiva
Bron: www.delpher.nl

In de loop der eeuwen evolueerde Rudra tot de god Shiva die in zijn wezen milde en furieuze karaktertrekken verenigt. Maar vergis je niet Rudra ligt dicht aan de oppervlakte en manifesteert zich in de vernietigende Ugra  tandava als Shiva met zijn kosmische dans de wereld tot haar einde brengt.

En is er een beter symbool van Shiva’s vernietigende dans als Rudra dan het beeld van de rondwervelende  orkaan?

De intense bliksemflitsen in het oog van de orkaan suggereren het ritme van de tandava.

Bliksem in het oog van de orkaan
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=-F9VYpgCcc4

En de bliksemflitsen in de wolken van de orkaan lijken wel de danspassen van de tandava.

Bliksem in de wolken van de orkaan
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=4f2xS4cEdNc

Harihara : Shiva, Vishnu, Mohini en de demonen Mahishi en Bhasmasura

Asuras (demonen) konden net als mensen door langdurige meditatie, ascese, penitentie en vrome toewijding gunsten verkrijgen van de door hen aanbeden god of godin. Nu waren de meeste demonen (enkele goeien uitgezonderd) machtsbelust, arrogant en ronduit dom. Ze wilden onsterfelijkheid en daarmee universele almacht. Onsterfelijkheid werd hun categorisch geweigerd door de Goden. Daarop verzon de betreffende asura als gunst om alleen onder bepaalde bijna onmogelijke omstandigheden te kunnen worden gedood. De asura dacht slim te zijn, maar de Goden waren meestal een tikkeltje slimmer.

Mahishi,de asura die bij Brahma bedong dat ze alleen door een zoon die uit Shiva en Vishnu was geboren (dat noemen we nou: de Goden verzoeken), zou kunnen worden gedood komt op het toneel. Mahishi dacht slim te zijn, maar Vishnu was een tikkeltje slimmer. Mahishi doet vervolgens haar ding (hele nare dingen)  en vergeet de Goden, maar de Goden vergeten haar niet.

Komt demon nr. twee Bhasmasura op de planken. Bhasma is het woord voor as.

Ook Bhasmasura had heer Shiva door langdurige aanbidding zover gekregen dat hij een wens mocht doen. Nu lag het in de aard van Shiva dat hij een geuite wens moest vervullen, met uitzondering van onsterfelijkheid. Bhasmaatje wilde zijn naam eer aan doen en vroeg om de macht dat iedereen waarop hij de hand legde in as veranderde. Shiva stemde toe. Bhasmasura voelde geen verschil en vroeg of hij de macht nu werkelijk had verkregen. Shiva, heel naïef: “Dat kun je nu uitproberen.” Oei, niet goed over nagedacht. Bhasmasura strekte verlekkerd zijn hand uit naar Shiva die moest rennen voor zijn existentie.  Vishnu kwam zijn mattie te hulp en nam de gedaante aan van Mohini. 

Bhasma stuitte bij zijn zoektocht naar de verdwenen Shiva op de onweerstaanbare Mohini en hopeloos verliefd deed hij haar een aanzoek. Mohini eiste dat hij eerst leerde dansen. Bhasmasura wilde wel dansles van Mohini volgen, en deed al haar bewegingen na. Ja en u raad het al. Mohini legde haar hand op haar hoofd, Bhasmasura volgde het gebaar en poef, daar lag een hoopje rokende as.

19e eeuwse afbeelding: Bhasmasura en Mohini dansen
Shiva kijkt toe vanachter de boom waar hij zich had verstopt
Bron: wikimedia commons

Filmscene Bhasmasura en Mohini met Shiva achter een boom
Deze scene is geinspireerd op de oude prent erboven
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=avpWQsGpXhg

Shiva was weer inmiddels weer tevoorschijn gekomen uit zijn schuilplaats en de nieuwsgierige Shiva vroeg aan Vishnu, hoe hij Bhasmasura had verslagen, en vroeg of deze voor zijn ogen in Mohini wilde veranderen. Vishnu had er niet veel zin in want Shiva kennende, wist hij wat er van zou komen. Shiva accepteerde geen nee en bleef stevig aandringen Intimiderend grensoverschrijdend gedrag noemen we dat nu. Vishnu bezweek voor de druk en voilà: wat hij vreesde gebeurde ook. Shiva raakte onder de betovering van Mohini probeerde de schone Mohini te veroveren. Hij achtervolgde de weerspannige schone, en uiteindelijk ving hij haar in een innige omarming, waarop Vishnu weer zijn oorspronkelijke gedaante aannam, maar de twee goddelijke entiteiten versmolten tot een eenheid: Harihara. 

 

Beschrijving van Picart uit 1723: Shiva en Vishnu vereniging tot Harihara.
Shiva wordt hier Rutrem genoemd, een verbastering van Rudra.
Bron: www.delpher.nl

Beschrijving van Picart uit 1723: Shiva en Vishnu vereniging tot Harihara
Shiva wordt hier Rutrem genoemd, een verbastering van Rudra.
Bron: www.delpher.nl

Chiven et Vichenou
sous le nom de Sanjara Nairanem
Uit een editie van het reisverslag van Pierre Sonnerat, uitgave 1806
Bron: Google Boeken

Har-Hari
Wilkins Hindu Mythology, Vedic and Puranic...
Bron: Internet Archive

Tsja en toen had Mahishi een probleem, want uit het samengaan van de kosmische energie van Shiva en Vishnu werd een zoon Ayyappan geboren. Mahishi had nooit kunnen bevroeden dat haar voorwaarde werkelijkheid zou worden. Ze was ten dode opgeschreven, want Ayyappan werd haar ondergang.  Karma is a bitch.

Het verhaal van Bhasmasura en Mohini was al eeuwenlang een favoriet op het toneel in India en is sinds de vroege 20^e eeuw ook verfilmd.

Enkele voorbeelden

1913 Mohini Bhasmasur - Wikipedia

1957 Leukezwart-wit https://www.youtube.com/watch?v=LyIuC5zT_xs

Shiva heeft een oogje op Mohini.https://www.youtube.com/watch?v=h6u4wruHfXM

Eeuwige gelukzaligheid : ieder zijn smaak

In bijna elke religie hebben de gelovigen een gelukzalige voorstelling van de hemel, bijvoorbeeld onder begeleiding van harpmuziek eeuwig lof zingen in de nabijheid van de Allerhoogste, verkeren in het gezelschap van tientallen maagden, of vechten en brassen in het Walhalla.

In het Hindoeïsme heeft elke Grote Godheid zijn eigen hemel waar zijn aanbidders mogen verkeren.

Deze gelukzalige oorden worden in een aantal Franse publicaties uit 1709 en 1724 beschreven. De hemel van Shiva (Shivaloka) kreeg daar de nodige aandacht, maar de beschrijvingen zij verre van complimenteus, zeg maar eerder ronduit denigrerend. Deze beschrijvingen zijn overgenomen in het standaardwerk van Picart over de godsdiensten in de wereld. Shiva werd in deze werken Rutrem (Rudra) genoemd.

Beschrijving van Shiva's hemel door Picard (Picart)
de Nederlandse vertaling van de Franse tekst van Picard
Bron: The Internet Archive

Beschrijving van Shiva's hemel door Picard (Picart)
de Nederlandse vertaling van de Franse tekst van Picard
Bron: www.delpher.nl

  “Het derde verblijf der Heerlykheit word Cailasam geheeten. De Heidenen zeggen, dat dit een zeer hooge en wyduitstrekkende  Zilver-berg is, ten Noorden gelegen, waarop Rutrem met zyne vrouw Parvadi, nevens alle zyne bywyven, en een zeker Stier die hem voor rypaerdt dient, hun verblyf hebben. Daar is’t dat de Sektarissen van Rutren na hunne doodt komen, wier geluk bestaat, geduurig in zyne tegenwoordigheit te zyn, en hem ten dienst te staan. Eenige zyn bezig met groote waayers windt te maaken, om hem voor de hitte te bevrijden, andere bieden hem goude spuugpotjes* aan, over zulks een Heer van een zoo verhevende Majesteit niet genoodzaakt zy op den grond te spuuwen. Daar zyn er die altoos met brandende toortsen gereed staan om geduurende den nacht hem te lichten. Het ampt van eenige anderen is, zorg voor zyne  Bywyven te draagen, waar van hy van een onnoemelyk getal verzien is, en hem dagelyks, die hy van de zelve begeert, toebrengen. Eindelyk heeft ieder deezer gelukzaligen in deeze plaats zyn byzonder ampt, en hunne gelukzaligheit bestaat enkelyk aan Rutrem zodanig een dienst te bewyzen, waar toe het hem behaagt hun te gebruiken.”

Shiva’s hemel wordt beschreven als de hofhouding van een Maharadja of Moghul keizer.

*Het spuugpotje is voor de uitgekauwde betelbladeren of paan, vergelijkbaar met de oude kwispedoor voor gepruimde tabak.

Oeps, hoe komen de schrijvers bij deze beeldvorming. Een Franse publicatie uit 1709 noemt onder andere in de titel de Inquisitie in Goa waar de auteur mee te maken heeft gehad.

Titel van een Frans werk met onder andere een beschrijving over de hemel van Shiva,1709
Te raadplegen op www.delpher.nl

Titel van een Frans werk met onder andere een beschrijving over de hemel van Shiva,1724
Te raadplegen op www.delpher.nl

Een verhandeling uit 1915 die een aantal 17^e-eeuwse Portugese bronnen over het Hindoeïsme behandelde geeft ook dezelfde naargeestige tekst over de omgang van Shiva met zijn uitverkorenen.

Artikelen over Portugese en Fransen verhandelingen over het Hindoeïsme,
1915 en 1923. Te raadplegen op www.delpher.nl

Een artikel uit 1923 geeft een vergelijkbare tekst uit een Frans handschrift, maar met enkele afwijkingen en nuances vergelijken met Picart.

Detail uit artikel met Franse tekst 1923, 

Detail uit artikel met Franse tekst 1923,slotregel
Bron: www.delpher.nl

Detail uit artikel met  Franse tekst 1923, noten bij de slotregel
Bron: www.delpher.nl

Volgens deze tekst geven de gelovigen zelf aan dat ze op Kailash in al deze hoedanigheden willen dienen uit liefde voor God, en met name de slotzin is onthullend: “….; outre cela c’est qu’íl y a, disent ils, une grande quantité de femmes publiques, qui leur servent á satisfaire á leur desirs, et comme pendant leur vie ils font consister leur bonheur en cela, is veulent le conserver apres la mort.”

“…; en daar buiten zijn er, zeggen de een grote hoeveelheid publieke vrouwen, die hun dienen om al hun wensen te bevredigen, en zoals ze tijdens hun leven hun geluk willen bestendigen, willen ze die na de dood behouden.”

Over de het personeel van Shiva op Kailash raadplege men de volgende links:

https://www.wisdomlib.org/concept/attendants-of-shiva

https://www.wisdomlib.org/concept/servants-of-shiva

https://www.wisdomlib.org/concept/shivas-heaven

Uitgebreide beschrijvingen uit oude Indiase geschriften over de heerlijkheden in Shivaloka zijn te vinden op het forum van quora https://www.quora.com/What-is-the-description-of-Shivaloka

Beschrijving van de heerlijkheden van Kailash, door dominee Baldaeus, 1672
Heruitgave 1917 met annotaties en commentaar
Bron: www.delpher.nl