Goddelijke molens malen langzaam en ….onverbiddelijk.

In een eerdere post “Goddelijke Disclaimer: Memento Mori” verwerkte ik een Engelse tekst uit 1832 waarin werd geschreven dat Shiva iedereen die in de stad Kashi (Benares) overleed in zijn hemel zou worden opgenomen. Maar degene die tijdens zijn verblijf in die stad de goddelijke wetten overtrad zou door Bhairava dood vermalen worden. De schrijver verwees bij deze opmerking naar ene Ward.

Ik heb de tekst waarnaar werd verwezen gevonden en gods molens malen volgens de Engelse schrijver kennelijk ook in India, gezien deze opmerking door William Ward geuit in 1811 en 1815

Kala Bhairava, Ward 1811
Bron: zie bronnenlijst onderaan

Kala Bhairava, Ward 1815, 
Bron: Bron: zie bronnenlijst onderaan

 

Andere schrijvers namen deze tekst over waaronder de boven aangehaalde tekst uit 1832. Alleen had de schrijver van het daar gebruikte citaat de molenstenen (millstones) weggelaten en “at death” in de zin veranderd in “to death.”

Bhairava, Moor, The Hindu Pantheon, 1810
Bron:  https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.528857

Kaal Bhairav of Kala Bhairava, een avatar gemanifesteerd uit de furieuze Rudra natuur van Shiva is ook de Heer van de Tijd en de Tijd vermaalt alles tot stof.  Hij heeft een vreeswekkende gestalte. 

Elura Cave temples, report 1885
Bron: zie bronnenlijst onderaan

Bhairava in de grotten van Ellora, afgebeeld in Report on the Elura Cave temples
Bron: zie bronnenlijst onderaan

De connectie van Bhairava (zijn naam betekent de Vreselijke) en de stad Benares wordt uitgebreid beschreven in de Skanda Purana. 

De reden van Shiva’s manifestatie als de Bhairava Avatar is te vinden in de Shiva Purana.

Bhairava in de uitgave van 1806 van Sonnerats Voyage aux Indes orientales
Bron: zie bronnenlijst onderaan

 Bhairava’s zwerftocht en bevrijding in Benares staan ook uitgebreid beschreven in de Shiva Purana.

Gods molens malen langzaam…. Is  (in diverse variaties) een oud gezegde stammend uit de derde eeuw voor onze jaartelling. De betekenis komt er op neer,  dat hoe lang het ook duurt je zal de gevolgen van je daden ondervinden.

Een zoektocht naar een connectie tussen Bhairava of Shiva en molenstenen in de betekenis van de bovengenoemde citaten van Ward leverde vooralsnog verder niets op over de herkomst van dit door de Engelse schrijver gepresenteerde beeld.

Bhairavi Yatana

Mogelijk probeerde de schrijver bij de Engelse lezer het Indiase begrip Bhairavi Yatana begrijpelijk over te brengen, door middel van het metafoor  “Bhairava at death grinds between two millstones.”  Bhairavi Yatana in Kashi houdt in dat enkele seconden voor het overlijden de stervende door Bhairava wordt geconfronteerd met de last van het opgebouwde karma van zijn huidige en alle vorige levens, een moment waarin alle pijn en lijden wordt samengeperst in één tel. Yatana is de term voor het lijden in de hel.

De ziel wordt als het ware door deze “goddelijke molenstenen” ontdaan van Ego, Illusies, begeerte en niet geboete zonden, om uiteindelijk in volledige verlichting  te worden bevrijd van de last van de wedergeboorte, zoals Shiva had beloofd.

Ja waarschijnlijk een onvoorstelbaar angstaanjagend kortdurend pijnlijk ogenblik, maar is zeker niet de eindeloos gruwelijke voorstelling die met deze beeldspraak wordt gesuggereerd.

Had de Engelse schrijver in 1811 dan toch de bij christenen geliefde uitdrukking gebruikt om de goddelijke straf voor een zondig leven in Benares te omschrijven?

Een Indiase heilige uit de 19^e eeuw Sirdhi Sai Baba, had een spirituele kijk op de molenstenen. De onderste steen is Karma, de bovenste staat voor devotie en de spil is de wijsheid. Zelfverwerkeling is pas mogelijk als alle impulsen, begeerten, zonden, illusies en bovenal het ego zijn vermalen. 

Overigens wordt de verschrikkelijke Bhairava beschouwd als de beschermer van angstig aangelegde mensen, met name bange vrouwen kunnen op zijn bescherming rekenen. Dat is toch wel weer aardig van hem.

Er is een prachtige hymne gewijd aan Kaal Bhairav : Kala Bhairava Ashtakam, in diverse versies te beluisteren op YouTube

Kala Bhairava Ashtakam

Toch leverde ze zoektocht op Shiva en “millstones” een andere onverwacht leuke weetje op. Zo zou de heer van Kailash op een bedevaart route verborgen in een berg het graan malen om zijn pelgrims te voeden. 

Ooit hoorde ik in een werkende watermolen het aangename en rustgevende zacht rommelend geluid van de over elkaar draaiende stenen.

Bronnen  van de afbeeldingen uit Google Books

Kala Bhairava, Ward 1811
Bron: https://www.google.nl/books/edition/Account_of_the_Writings_Religion_and_Man/MwFqdikzMqsC?hl=nl&gbpv=1&dq=benares+shiva+grinds&pg=PA291&printsec=frontcover

Kala Bhairava, Ward 1815, 
Bron: https://www.google.nl/books/edition/A_View_of_the_History_Literature_and_Rel/0GILAAAAIAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=mill+stones+shiva+shivu&pg=PA146&printsec=frontcover

Elura Cave temples, report 1885
Bron: https://www.google.nl/books/edition/Report_on_the_Elura_Cave_Temples_and_the/Bn8IAAAAQAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=report+elura+cave+temples+burgess&pg=PA50&printsec=frontcover


Bhairava in de grotten van Ellora, afgebeeld in Report on the Elura Cave temple
Bron: https://www.google.nl/books/edition/Report_on_the_Elura_Cave_Temples_and_the/Bn8IAAAAQAAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=report+elura+cave+temples+burgess&pg=PA50&printsec=frontcover

Bhairava in de uitgave van 1806 van Sonnerats Voyage aux Indes orientales
Bron: https://www.google.nl/books/edition/Voyage_aux_Indes_orientales_et_%C3%A0_la_Chi/H78qNuN_5_oC?hl=nl&gbpv=1&dq=sonnerat+voyage+aux+indes+orientales&pg=PA306&printsec=frontcover

Goddelijke Disclaimer : Memento Mori

Zalig zijn zij, die in Kashi sterven, beloofde Shiva ooit aan de mensheid. Ja, ja "Onze Lieve Heer kent zijn pappenheimers" zeggen we in goed Nederlands. Shiva is wel goed, maar niet gek, want  zijn belofte  komt wel met een disclaimer volgens bovenstaande Engelse tekst uit 1832: “….under the name of Bhairava, Siva is regent of Kashi (Benares). All persons dying at Benares are entitled a place in Siva’s heaven; but if any one violate the laws of the Shastre during his residence, Bhairava grinds him to death.”

Beschrijving van de Bhairav-avatar van Shiva, 1832
Bron: www.delpher.nl

Beschrijving van de Bhairav-avatar van Shiva, 1832, Detail 
Bron: www.delpher.nl

Vertaald luidt dit: “….Siva regeert in Kashi (Benares) onder de naam van Bhairava. Iedereen die in Kashi sterft heeft recht op een plekje in Siva’s hemel; maar als iemand gedurende zijn verblijf de wetten van de Shastre overtreedt, dan wordt hij door Bhairava dodelijk vermalen.”

Ok ik probeer me er iets bij voor te stellen hoe het is om door Bhairava te worden vermorzeld, hoewel het me  niet echt lukt, lijken het me hoogst onaangename laatste ogenblikken.

Bhairav is een van de gevaarlijkste verschijningen van Heer Shiva en onder de verschillende gedaanten van Bhairav is Kala Bhairava  of  "Kaal Bhairav" de meest bedreigende. Kala betekent letterlijk tijd of dood.  En daarom wordt Kaal Bhairav ook gezien als de “Heerser van de Tijd of Dood”. Een andere betekenis van Kaal is Zwart.

Kaal Bhairav op zijn rijdier, met bedelnap in de linkerhand.
Achter Bhairav staat een gelovige aanbidder.
Bron: . https://open.theheritagelab.in/?s=bhairava

Kaal Bhairav met zijn honden
Bron: wikimedia commons

De meest angstaanjagende weergaven van Kaal Bhairav zijn te vinden in Nepal. Deze gast wil je echt niet in je sterfbed op bezoek krijgen.

Bron: kala bhairava nepal - Zoeken Afbeeldingen

De Shastra  waarin de Engelse tekst  naar wordt verwezen is waarschijnlijk de Dharmashastra, waar in onder andere regels voor ethisch gedrag en moraal zijn beschreven.

De 8 hoofdregels uit de Shastra gegeven door Brahma
in een publicatie uit 1652
Bron: www.delpher.nl

Enige uitleg hoe Shiva aan de naam Bhairav komt en waarom Kashi/Varanasi de stad is waar men vrij van zonden kan sterven en verlost word van de ellendige wedergeboorte, is wel nodig.

Er was eens…..Zo begint toch elk sprookje, sage, mythe, legende, enz. enz.

Enfin, er was eens een meningsverschil tussen de drie heren Brahma, Vishnu en Shiva. Drie grote ego’s. Waarover doet er nu even niet toe. Brahma beging in zijn eerzucht een grote zonde, hij loog in het aangezicht van de andere goden. De geërgerde Shiva werd zo boos, verloor zijn zelfbeheersing en veranderde in de ijzingwekkende gedaante van Kaal Bhairav.  Met een vingernagel scheurde Bhairav het leugenachtige hoofd van Brahma af. Tsja en Brahma was verlost van de zonde van hoogmoed en leugen (hij had nog vier hoofden over), maar Bhairav zat in grote problemen. Als Shiva even tot tien had geteld en zijn woede had ingeslikt (impulsbeheersing in modern jargon) had de wereld van de mythologie er heel anders uitgezien.

Door zijn fysieke aanval op Brahma had Shiva een grote zonde op zich geladen, hij had namelijk Brahmicide gepleegd. Als boetedoening moest Shiva in de gedaante van Bhairav 12 jaar lang als dakloze bedelaar door de wereld zwerven, met dat ellendige hoofd als bedelnap aan zijn hand vastgekleefd.

De wederwaardigheden van  Bhairav in deze periode worden in diverse varianten verhaald.

Na 12 jaar kwam Bhairav aan in Kashi/Varanasi en aan de oever van de Ganges eindigde deze vernederende zwerftocht. De last van de zonde viel van zijn ziel. Het hoofd van Brahma liet los en verdween in de aarde (zal nu wel ergens rondjes draaien rond de aardkern). Volgens een andere versie spoelde de rivier het hoofd weg.

Shiva was zo blij en gelukkig dat hij Kashi/Varanasi met zijn aanwezigheid zegende. Hij gunde de lijdende mensheid, die gebukt onder haar zonden nauwelijks kans maakt op eeuwige verlossing, dezelfde bevrijding die hij daar zelf had ervaren. Vandaar zijn belofte, maar wel met een ontbindende voorwaaarde "Ga heen en zondig niet meer."

Dit fraaie Bhairava beeld uit Indonesië heb ik in 1992 zelf mogen bewonderen
tijdens de tentoonstelling in de Nieuwe Kerk in Amsterdam
Bron: www.delpher.nl

Zalig zijn zij, die sterven in Kashi

Abraham Rogerius schreef in “Open deure tot het Verborgen Heydendom”, 1651 op pagina 197 over de heiligheid van de stad Casi (Kashi), gelegen aan de Ganges en het geloof, dat het water van deze rivier de kracht heeft alle zonden van de mensen weg te wassen Verder zou iedereen die in Casi sterft zalig worden, dat wil zeggen nooit meer worden geboren. De ziel is voor eeuwig bevrijd van de cyclus van leven en dood. 

Open deure tot bet verborgen Heydendom, 1651
Eswara fluistert in het rechteroor van de stervende mensen in Kashi
Bron: www.delper.nl

“De reden waerom dat sulkcs ghebeurt is, om dat Eswara*, na het segghen van de Vedam, gheseght heeft, dat die plaetse soo heyligh soude zijn ; ende oock om dat Eswara de Luyden, alsse op ’t sterven liggen in’t rechter oore in-blaest: ende door deze middel soudense van hare sonden gerynight werden. Dit en ghebeurt niet alleen den Menschen maer oock aen de Beesten. Daerom en soude oock aldaer noch Mensch, noch Beest, op de rechter oore sterven,….”

*Eswara is een van de namen van God Shiva.

De Franse uitgave van Rogerius, gepubliceerd in 1670 bevat ook dit verhaal.

De Franse uitgave van Rogerius, gepubliceerd in 1670
Bron : www.delpher.nl

Ook in andere werken is dit verhaal opgenomen, namelijk in het werk van Bernard Picart “Ceremonies et coutumes religieuses de peuples idolatres", 1723

Ceremonies et coutumes religieuses de peuples idolatres", 1723
Beschrijving van Eswara die de stervenden de zaligheid geeft
Bron: www.delpher.nl

“Casi, qui est aussi nommé Varanasi est dans le Roiaume de Bengale, au bord du Gange à douze lieuës d’Ajotja, & de Preyaga. Casi passe pur un lieu si saint que tous ceux qui y meurent jouïssent du Privilege du’Eswara à autrefois attaché à de lieu-là. Lorsqu’ils sont à l’agonie il ne manque point  de leur venir soufler dans l’oreille droite & de les purifier ainsi de tous leurs pechez : Cest pour dela que tant les hommes que les bètes meurent couchez sur l’oreille gauche. Si quelqu’un s’étout imprudemment couché sur l’oreille droit, ne manquera jamais, disent-ils, de se tourner de l’autre côté lorsqu’il sera prêt d’expirer…..”

Nederlandse uitgave van Picart, 1728
Bron: www.delpher.nl

Nederlandse uitgave van Picart, 1728
Bron: www.delpher.nl

De Nederlandse vertaling uit 1728 gaat als volgt : “Casi, wordt zodanig een Heilige Plaats geacht, dat alle die’er sterven van het voorrecht genieten, ’t welk Eswara eertijds aan deeze plaats heeft gehecht. Wanneer zy op ’t zieltogen leggen, verzuimt men niet* hen in’t rechteroor te blaazen, en hen dus van alle hunne zonden te zuiveren: om die reden is ’t dat zoo wel menschen als beesten op hun linker oor leggende, sterven. Indien iemand zoo onvoorzichtig is en op zijn rechter oor ligt, zal hij nooit verzuimen, zeggenze zich op de andere zijde te keeren wanneer den zieken op sterven legt….”

* verzuimt men niet .De vertaler ging hier de mist in in. Een juiste vertaling had moeten zijn “verzuimde hij (Eswara) niet om hen in het rechteroor te komen blaazen”. Blazen is een oude term voor fluisteren.

Natuurlijk was ik benieuwd naar welke woorden de stervenden uit de mond van Eswara te horen krijgen. Het woord van Verlossing is de Taraka Mantra. OK. Er zijn verschillende opvattingen over welke woorden in deze Taraka Mantra worden uitgesproken. 

“It is verily declared that death in Kasi would ensure Immortality (Kaasyaam tu maranaat Muktih), because Lord Visvesvara instructs in the right ear of the dead the salvation assuring Taraka Mantra” Bron: Shiva Purana

Taraka betekent Veerman. Shiva Tarakeshwara in zijn functie als concullega van Charon  begeleidt  de zielen naar hun bestemming en volgens de bovenstaande beschrijvingen zou dat bij sterven in Kashi of Varanasi Moksha zijn.

De rivier de Ganges is zo heilig, dat het drinken of baden in het water alle zonden van de menselijke ziel afwast.

Uit heel Azië komen pelgrims naar de Ganges om verlost te worden van hun zonden
Beschrijving uit 1661
Bron: www.delpher.nl

“Uit welke oorsaak aldaar een grote bedevaart is en toeloop van geheel Indien en alle Oriëntaalse contreien, komende daar by grote menigte, bedrijvende veel wonderlijke en seltsame ceremoniën en gruwelijke superstitiën, waarmede sy vastelijk geloven de saligheid en den hemel te sullen verdienen”

 

Reisverslag van de Engelsman Herberts, uitgegeven in 1652
Bron: www.delpher.nl

“Hun bevaerden of pelgrimagien geschieden meest na de een of de andere Rivier, voornamentlijck na de Gonga, of Ganges……, om dat (gelijckse seggen} Bremauw daer bij verkeert heeft, en om datse tot Sibah, daerse haren oorspronck heeft, het hooft heeft gelijck een koe, een Afgodt daerse veel van houden….”

Bremauw is Brahma

Sibah is Shiva