Hongersnood in India
Op zoek naar oude afbeeldingen over tempels in India kwam ik
twee bijzonder schrijnende plaatjes tegen.
 |
| Hongersnood in India 1866, op de achtergrond is ook een beeld van Ganesh Bron: https://open.theheritagelab.in/famine-in-india/ |
 |
| Hongersnood in India 1866, Bron: www.delpher.nl |
 |
| Hongersnood in India 1874 Bron: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:IllustratedLondonNewsFamineInIndiaCover1874.jpg |
Over de hongersnoden en hun oorzaken in het verleden in India is al genoeg geschreven.
Ik heb daar verder niets aan toe te voegen behalve deze lijst van hongersnoden wereldwijd.
Honger is al duizenden jaren een constante ramp in het dagelijks leven van een groot deel van de mensheid. In de Griekse mythologie was Honger een van de drie pijlen die de boze Apollo op de zondige mensheid met zijn afschoot. De andere twee waren Oorlog en Pest. Deze beeldspraak werd in het Christendom overgenomen als de Drie Pijlen van God. Honger, oorlog en ziekte kwamen meestal met zijn drietjes buurten.
 |
| Zoekresultaten op de krantenpagina hongersnood in de19e eeuw Bron: www.delpher.nl |
Wel wilde ik weten welke rol Shiva in mythen en folklore werd toebedeeld in tijden van hongersnood.
Het bekendste verhaal is dat van
Shiva die voedsel kwam bedelen bij de godin Annapurna.
 |
| Shiva bedelt bij Annapurna https://open.theheritagelab.in/annapurna-and-shiva/ |
Ik vond twee varianten van het verhaal
De heer van Kailash vond dat alle materiële zaken in de
wereld slecht illusies waren, die de mens afhielden van zelfrealisatie. Zijn echtgenote Parvati voerde hierover
heftige discussies met hem en op een dag was ze het intellectuele snobisme van
haar partner zat en nam ze de kuierlatten. Paravati was onvindbaar en het
universum kwam tot stilstand. De seizoenen stopten, de moesson bleef uit en er
bloeide en groeide niets meer. De aarde verdorde en een vreselijke hongersnood
kwam over de mensheid.
Shiva, die op de crematieplaatsen als eerste opvang en
troost voor de zielen van de gestorvenen fungeerde draaide overuren. Zijn
meditaties op Kailash werden continue onderbroken door de onophoudelijke stroom
van hulpkreten van zijn gelovigen: “Heer redt ons, onze kinderen gaan dood”
Shiva kon niets anders doen dan op zoek gaan naar eten voor
zijn gelovigen, en hij ging als bedelaar de wereld door. Waar hij ook
aanklopte, men had niets over. Shiva werd ook een beetje radeloos tot Vishnu (ook
de goden leden honger) hem vertelde dat er in Kashi een gaarkeuken was, geleid
door een zekere Annapurna. Aangekomen in Kashi meldde Shiva zich bij deze dame
Annapurna, om te constateren dat zij niemand anders was dan Parvati. Annapurna
gaf haar bedelende echtgenoot te eten en zei: “Vind je nog steeds dat het
stoffelijke lichaam en haar noden illusies zijn?”
 |
| Shiva arriveert bij Annapurna Bron: wikimedia.commons |
In de tweede versie heeft het driemanschap een discussie
over wie de eerste, de beste en verhevenste is. Ze gaven alle drie hoog op van
hun kunnen. En dat ging maar door. Mahadevi (Parvati) was dat haantjesgedrag
inmiddels beu en verdween in het niets, wat leidde tot een hongersnood en de
mensen begonnen de drie goden om voedsel te smeken. Op aanraden van Vishnu ging
Shiva als bedelaar naar Kashi, waar de hongerige mensheid bij de voedselbank van
Annapurna terecht kon.
 Shiva bedelt bij Annapurna |
| https://open.theheritagelab.in/annapurna-and-shiva/ |
Ter plekke aangekomen besefte Shiva toen hij zijn bedelnap
uitstak, en om eten voor de goden vroeg, dat de weldoenster niemand anders was
dan zijn beste helft Parvati, waarop hij bekende: “Ik besef nu dat de
stoffelijke wereld, net als de ziel niet kan worden afgedaan als een illusie”.
Parvati glimlachte en vulde met haar eigen handen zijn kom.
Beide versies (in het Engels )zijn hier te vinden
 Shiva bedelt bij Annapurna |
| https://open.theheritagelab.in/annapurna-and-shiva/ |
Over het belang van voedsel en de ellende die honger meebrengt wordt uitgebreid ingegaan in de Shiva Purana Chapter 11 - The glory of the gift of food Ik heb de betreffende artikels in dit hoofdstuk vanuit het Engels in het Nederlands vertaald
17. Van alle
liefdadigheidsgiften is de gave van voedsel de grootste. Het is aangenaam. Het
geeft meteen plezier. Het verbetert de kracht en het intellect.
18.[…] er is geen
andere liefdadigheidsgift die vergelijkbaar is met de gave van voedsel. Alle
levende wezens zijn ontstaan uit voedsel. Bij afwezigheid sterven ze.
19. Voedsel geeft
bloed, vlees, vet en sperma en uit sperma worden levende wezens geboren. Daarom
is het universum identiek aan voedsel.
20. Hongerige mannen
zijn niet blij, zelfs niet als ze deze dingen bezitten, namelijk goud,
edelstenen, paarden, olifanten, vrouwen, bloemenslingers, sandelpasta en
dergelijke.
21. Alle mensen, het
kind in de baarmoeder, de pasgeboren baby, het kind, de man van middelbare
leeftijd, de oude man, de goden, de danava's of Rākṣasa's verlangen naar
voedsel.
22. Honger is de
ernstigste van alle kwalen. Het lijdt geen twijfel dat het vergaat bij het
geven van de geneeskrachtige zalf, namelijk voedsel.
23. Er is geen
ellende gelijk aan honger; geen ziekte gelijk aan honger; Geen geluk dat gelijk
staat aan vrij zijn van ziekte en geen vijand die gelijk is aan woede.[?] Engelse
tekst geeft anger, mogelijk zou het hunger, honger moeten zijn, wat logischer
klinkt
24. Alle wezens met
een lichaam sterven wanneer ze worden verteerd door het vuur van de honger.
Daarom wordt verheerlijkt dat er geen grotere verdienste is dan de liefdadige gave van
voedsel.
25. De gever van
voedsel is de gever van het leven. De gever van het leven is de gever van alles.
Vandaar dat men voordeel verkrijgt van het schenken van alles door middel
van de liefdadige gave van voedsel.
26. Als een man heilige riten uitvoert nadat hij is gevoed met het voedsel dat door
iemand is geschonken, wordt de verdienste van de heilige riten half en half
gedeeld door de twee, namelijk door de gever van het voedsel en de uitvoerder
van de riten. Daarover kan geen twijfel bestaan.
28. Het lichaam is
het grootste middel om deugd, rijkdom, liefde en redding te bereiken. Daarom
moet men zijn lichaam sparen met eten en drinken.
29. Zij prijzen
alleen voedsel. Alles is gebaseerd op voedsel. Er is nog nooit een
liefdadigheidsgeschenk geweest gelijk aan dat van voedsel, en dat zal er ook
nooit komen.
30. O wijze, het
hele universum wordt in stand gehouden door voedsel. Het is voedsel dat
viriliteit in de mensen brengt. De vitale lucht is gebaseerd op voedsel.
31. Zelfs als hij zijn
familie ongemak en moeilijkheden bezorgt moet men voedsel geven aan een
bedelmonnik met een nobele ziel, als men zijn voorspoed wenst.
32. Hij die voedsel
geeft aan een smekende brahmaan in nood doet in feite een uitstekende storting
die zijn voordeel in de andere wereld vergemakkelijkt.
33. Een huisvader,
verlangend naar voorspoed, moet een brahmaan aanbidden die hem op de juiste
tijd heeft benaderd voor zijn levensonderhoud, of die moe is van de reis en als
gast naar zijn huis komt.
34-35. O Vyāsa, een
gever van voedsel, van goed gedrag en vrij van boosaardigheid, wordt geëerd.
Het geven van voedsel is nooit tevergeefs, of het nu gaat om een hond of een
persoon die honden kookt [volgt een zin over woede en het vermijden ervan]
36. Hij die voedsel
geeft aan een vermoeide, onbekende reiziger, zonder zich daarvoor bedroefd te
voelen, zal voorspoed verkrijgen.
37. De verdienstelijke
weldaad van de man, o grote wijze, die pitri's, goden, brahmanen en gasten
verrukt met voedsel, is werkelijk immens.
38. Het schenken van
eten en drinken, of het nu aan een śūdra of aan een brahmaan is, is even
uitmuntend. Men moet niet vragen naar de spirituele afstamming, tak van de
Veda's of het land van de ontvanger.
39-47, 50-51 volgt
een opsomming van de geneugten die de gevers van voedsel in de hemel zullen
ontvangen.
48. Voedsel is
Brahma zelf. Eten is Viṣṇu zelf. Eten is Śiva. Er is nooit een geschenk geweest
en zal er ook nooit een geschenk zijn dat vergelijkbaar is met dat van voedsel.
49. Zelfs na het
begaan van een grote zonde, als een man voedsel geeft aan de behoeftigen, raakt
hij van alle zonden verlost. Hij gaat naar de hemel.
52-53 Het lezen van
deze heilige teksten en de inhoud doorgeven aan anderen zal voorspoed brengen.
In de overgeleverde tradities in Tamil Nadu zijn er voorbeelden te vinden hoe Shiva de zijn volgelingen hielp om de gevolgen van hongersnood te verminderen. Deze verhalen zijn te vinden op een lijst van de 63 nayanar heiligen. De namen van de heiligen die hulp kregen van hun Hoge Heer zijn:
Paravayar en Sundarar, Appar, Sambandar, Pugazh Tunai Nayanar, Kotpuli Nayanar
