Daikoku, Japanse god van de rijkdom, een gemoedelijke goedlachse godheid is
een samengaan van de Shinto Kami Ōkuninushi en Mahakaal, van oorsprong een
nogal grimmige manifestatie van de hindoegod Shiva. Mahakaal is in het Boeddhisme onder andere ook een
gramstorige manifestatie van Boeddha. Met de aankomst van het Boeddha in Japan,
marcheerden in diens gevolg ook een aantal hindoegoden mee, onder andere Shiva.
 |
Overzicht van hindoegoden in Japan
Bron : wikipedia |
Mahakala komt in drie manifestaties, waaronder een Witte.“De Witte Mahakala is
het welvarende aspect van Mahakala dat het economisch welzijn van tantrabeoefenaars steunt.
Hij is de speciale beschermer van de Mongoolse boeddhist, en
zijn iconografie is
rijk aan symbolen die zijn status van 'welvaartsgod' benadrukken. Zo is
zijn schedelkom gevuld
met diverse juwelen in plaats van sterfelijke overblijfselen van zijn
slachtoffers, en is zijn kroon van vijf juwelen gemaakt in plaats van de
'normale' vijf schedels”
Het lijkt bijna waarschijnlijk dat Daikoku ondanks zijn naam ook zijn wortels heeft in de
Witte Mahakala.
In het Japanse volksgeloof is Daikoku een van de zeven
geluksgoden. Hij wordt afgebeeld staande op twee balen rijst, met nog een zak
over de schouders en een hamer in de hand. Met deze hamer klopt hij de
rijkdommen in de zak. Daikoku wordt vaak vergezeld door een rat, ook een symbool
van overvloed.
Dai = Maha=groot
Koku=Kala = zwart, tijd=dood
 |
Zo wordt Daikoku meestal afgebeeld
Bron commons. Wikimedia |
 |
De rat is de boodschapper van Daikoku
Bron commons. Wikimedia |
Net als in China is Mahakaal een vruchtbaarheidsgod, en
Daikoku wordt soms dan ook afgebeeld met een of in de vorm van een mannelijke voortplantingsorgaan.
Het woord Koku heeft ook een sterke
associatie met rijst, het basisvoedsel van de Japanners en de grondstof waaruit sake wordt
gebrouwen. Een koku Is oorspronkelijk een
historische inhoudsmaat gelijk aan 150
kilo rijst, genoeg om een persoon een jaar lang te voeden De koku werd de
maatstaf voor de geldstandaard. Feodaal grondbezit werd aangegeven in de
hoeveelheid koku rijst die er werd
voortgebracht. De moderne maateenheid koku
wijkt af van de koku uit vroegere eeuwen.
Daikoku heeft zijn plek onder de Shinto goden en heeft ook zijn eigen feest:
Daikoku Matsuri.
Engelbert Kaempfer, een arts en wetenschapper in dienst
van de VOC woonde een aantal jaren op Deshima, de VOC handelspost in Nagasaki. Hij liet de mensheid een uitgebreide en zeer lezenswaardige beschrijving van Japan na.
 |
titelpagina, De Beschrijving van Japan....., 1729
Bron : www.delpher.nl |
Kaempfer tekende onder andere een afbeelding van Daikoku op een zilveren klomp. Ook beschreef hij de god
Daikoku.
 |
Daikoku, beschreven door Kaempfer
Bron : www.delpher.nl |
 |
Daikoku, beschreven door Kaempfer
Bron : www.delpher.nl |
 |
Zilveren klomp met onderaan een afbeelding van Daikoku
en enkele munten, getekend door Kaempfer
Bron : www.delpher.nl |
 |
Beschrijving van de munten en zilveren klomp door Kaempfer
Bron : www.delpher.nl |
 |
Zilveren klomp met afbeelding Daikoku, getekend door Kaempfer
Bron : The Internet Archive |
Later in de 18e eeuw
beschreef de Zweed Carl Peter Thunberg Japanse munten, waar onder andere
Daikoku op werd afgebeeld.
 |
Beschrijving van Daikoku en zijn tempels door Thunberg
Bron : www.delpher.nl |
 |
Beschrijving van Daikoku door Thunberg
Bron : www.delpher.nl |
 |
Beschrijving van Daikoku op muntgeld door Thunberg
Bron : www.delpher.nl |
 |
Tekening van Daikoku op muntgeld, fig. 28 door Thunberg
Bron : www.delpher.nl |
Shiva wordt in Japan ook nog onder een aantal andere namen
vereerd, maar die bewaren we voor een andere gelegenheid.
In 1927 werd in Tokyo een groot beeld van Shiva onthuld, ter
nagedachtenis aan de Kanto-aardbeving van 1923.
 |
Krantenartikel uit 1927, over het nieuwe Shivabeeld in Tokyo
Bron : www.delpher.nl |
Het beeld stond in een tuin vlak bij de radiozendmasten. Ik
denk niet dat het beeld de Amerikaanse bombardementen op Tokyo tijdens de
Tweede Wereldoorlog heeft overleefd.
NB Daikoku moet niet worden verward met Daitoku, hoewel deze laatste godheid de nodige uiterlijke kenmerken heeft die aan
Shiva doen denken.
Aanvulling:
In het vervolg op “Le Imagini con la sposizione de i dei de gli
antichi” door Vincenzo Carteriin 1556 uitgegeven, namelijk Seconda
Parte delle Imagini de gli Dei Indiani door Lorenzo Pignoria,
(edities 1614 en 1624) is een
afbeeldding van Daikoku opgenomen, de figuur links (vanuit de lezer) op het
plaatje. De figuur heeft een zwarte hoed en een gouden hamer. De schrijver
heeft zijn informatie weer van anderen en de rijstbalen waarop Daikoku staat
werden bij vergissing aangezien voor kruiken of vazen.
 |
Daikoku in
Seconda Parte delle Imagini de gli Dei Indiani
Bron: the Internet Archive |
