De oorlog die in september tussen Engeland en Duitsland
uitbrak na de Duitse inval in Polen had meteen grote gevolgen voor Nederland.
Over de mobilisatie eind augustus 1939 heb ik al eerder geschreven. Daar bleef
het echter niet bij. Het vliegverkeer tussen Nederland en Oost-Indië werd
meteen op 2 september gestopt. Vliegen over het luchtruim van Frankrijk en
Duitsland was niet meer mogelijk.
 |
Vliegverkeer tussen Nederland en de Oost gestopt
op 1 september 1939.
Bron: www.delpher.nl |
Ook de scheepvaart tussen Nederland en de koloniën in West
en Oost kwam in de problemen.
 |
De boottrein vervalt, want de route via Duitsland kon niet meer worden gereden.
Bron: www.delpher.nl |
De Engelsen verklaarden een groot deel van het nauw van Calais
tot verboden vaarzone. Schepen van niet-strijdende landen zoals Nederland,
België en de Scandinavische landen konden slechts door een nauwe zone vlak
langs de Engelse kust varen, waar ze door de Engelse marine werden gecontroleerd.
De Noordzee was vergeven van mijnen.
Nederlandse schepen namen voorzorgsmaatregelen, er werd in
konvooi gevaren, voorafgegaan door sleepboot, voorzien van paravanen om mijnen
onschadelijk te maken.
 |
Varen in konvooi, november 1939.
Bron: www.delpher.nl |
 |
Varen in konvooi, november 1939.
Bron: www.delpher.nl |
Deze bovengenoemde maatregelen hielpen echter niet tegen
magnetische mijnen. De "Simon Bolivar" van
de KNSM werd op weg naar Curacao voor de Engelse kust geraakt door twee Duitse magnetische
mijnen en verging op 18 november 1938.
 |
Ondergang van de Simon Bolivar op 18 november 1939.
Bron: www.delpher.nl |
De kranten tussen begin september 1939 en mei 1940 staan bol
van de artikelen over de gevolgen voor de scheepvaart naar de Oost. Aan
West-Indië werd minder aandacht besteed.
 |
Klachten in Suriname over
de verstoring van de scheepvaart van en naar Nederland
december 1939
Bron: www.delpher.nl |
Vanaf 1927 konden passagiers voor Oost-Indië een deel van de
bootreis overslaan door met een boottrein vanuit Nederland naar Genua te
reizen. Deze extra service werd aangeboden door de Rotterdamse Lloyd en de
Scheepvaartmaatschappij Nederland. De treinreis duurde één tot anderhalve dag
en scheelde bijna een week dobberen op zee.
Uiteindelijk werd besloten om in december 1939 geen
passagiersvaarten vanuit Nederland te organiseren, maar de dienst vanaf Genua
te verzorgen. Reizigers konden met speciale boottreinen naar Genua en dan per
boot verder. Reizigers uit Indië reisden vanuit Genua met de trein naar
Nederland.
 |
Genua wordt vertrek- en eindpunt van de reizen naar de Oost.
Bron: www.delpher.nl |
|
 |
Genua wordt vertrek- en eindpunt van de reizen naar de Oost.
Bron: www.delpher.nl |
Het had nogal wat voeten in de aarde om deze treinreizen te organiseren, want de gewone route kon niet meer. Er werden alternatieve routes gevonden via België en Frankrijk.
 |
Het chaotisch verloop van het vertrek van de eerste boottrein uit Den Haag,
december 1939.
Bron: www.delpher.nl |
Ook de reizen met de boottrein verliepen niet altijd vlekkeloos, maar toch liever enkele uren vertraging dan een voortijdige natte dood.
 |
Route van de boottrein naar Genua, en vertraging.
Bron: www.delpher.nl |
 |
Gevaar onderweg op de Noordzee.
Bron: www.delpher.nl |
 |
Ook de Middellandse Zee is onveilig.
Bron: www.delpher.nl |
Bovenstaande fragmenten zijn slechts een heel kleine selectie uit de vloed van lrantenberichten over dit onderwerp.
