Van den opium of amfioen

Asceten die opium vervaardigen en gebruiken
Indiase tekening
Bron: https://open.theheritagelab.in/

Opium was sinds de oudheid ook  in Europa niet onbekend, maar de Europese reizigers naar Azië verbaasden zich over het enorme gebruik van opium en andere middelen. Hoog en laag waren verslaafd volgens de reisbeschrijvingen.

Hier volgt een kleine selectie Jan Huygen van Linschoten. Zijn beschrijving werd vaak bijna letterlijk overgenomen door latere schrijvers

Beschrijving van Jan Huygen van Linschoten
Bron : Google Boeken

Tavernier (1658) over opium gebruik “Het maekt de mensen halfdronken en los van hooft.”

Beschrijving van J.B. Tavernier, 1658
Bron : www.delpher.nl

Dominee Baldaeus (1672) : “den Amphion, daar de Inwoonders haar niet alleen zot maar half dul aan eeten, en de Nairos als zy ten strijde zullen gaan, zullen eerst deze Opium nuttighen, op datze met meerder felheyt, (opdat ik niet zegge uytzinnigheydt) door den Vijandt zoude breken” en verder “…eten van Amphioen ofte Opium, waar op de gehele Malabaarsche natie zeer verslingert ende verzot is”

Johan van Twist in zijn beschrijving van Gujarat: "Amphioen, ofte Anfion, in’t latijn Opium, komt uit Asia ende Cayro, in Egypten, maer het meestendeel dat hier te Lande ghebruyckt wordt van Gualoor*, een Provintie van Hindostan, werd gemaeckt van opghesneeden Bollen van Heul-zaedt, ofte slaepbollen ende is de somme daer uyt, daer de natie van Asien soo grooten treck toe hebben, de minder-jarige ende ghemeene luyden ghebruckense in de plaetse van den Amfioen deze bollen op-gehsoden, ende om dat deze Bollen Pust by haer ghenaemt worden, soo noemen sy de geene die dese gekoockt eten Pusty, ghelyck den rijcken die den Amphioen ghebruycken Affony…"

*Gwalior

Beschrijving van Johan van Twist, 1647
Bron: www.delpher.nl

Beschrijving van Johan van Twist, 1647
Bron: www.delpher.nl

Het gebruik gaat vermoeidheid tegen en men kan grotere inspanningen leveren, verbetert ook de bed prestaties tot vreugde van de vrouwen... “Doch siet men dat deghenen welcke het Opium daghelijcks ghebruijcken dom ende slaperich worden en de wanckelbaer in woorden en wercken, dat ’t qualijcken met haer te handelen is"  en hij vervolgt "….Het is een doodlijkck vergif, ’t en zy datmen ’t matelijck ende voorzichtig ghebruickt, daeromme die nuttigen beginnen ’t allencxkens te eten, tot dat sy het in gewoonte hebben, ende soo het geschiet datse hun daer 4 ofte 5 dagen van onthouden, vallense in doodtlicke sieckte, van ghelijkcken, die het noyt gegeten hebben sullen daer van sterven, dy al diense 10 of 12 greynen daer van eten.”

Bron: www.delpher.nl

1682 Zee en lantreize  “Arme Indianen koken uit de bladen en scheuten van den heul een slechter soort van amfioen, die zy in de zon laten hert worden. Dit slag noemen de rijken Poust, en de genen die het gebruiken schimpswijze Poust, als of men bedelzakken wilden zeggen. Daer en tegen drijven d’armen de rijken het woord van Amffonisten weer tot schimp toe waer mede zy quansuis hun overdaet en wellust willen verwijten"

Vanaf de late 17e eeuw zou opium in de vorm van Laudanum als middel tegen melancholie in Europa oprukken om in de eeuwen daarna als genotmiddel te worden gebruikt, met alle gevolgen van dien.

Als ik naar de details uit de Indiase tekening kijk, heb ik eerder het gevoel dat het hier echte junkies zijn, niks asceten.

detail uit een tekening: 
Asceten die opium vervaardigen en gebruiken
Bron: https://open.theheritagelab.in/

detail uit een tekening:
Asceten die opium vervaardigen en gebruiken 
Bron https://open.theheritagelab.in/   

Een processie ter ere van Ganga

 Abraham Rogerius beschreef in “De Open deure tot het Verborgen Heydendom, 1651” een feest gewijd aan een “duivel” “Ganga Gramma” genaamd. Deze Ganga Gramma werd door hem onderscheiden van de “Ganga Nadi, de rivier de Ganges. Ganga Gramma zou slaan op een stad Ganga.

Bron ;www.delpher.nl

Bron:www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Bron: www.delpher.nl

Rogerius beschreef: deze Ganga  als en beeld met vier armen, en in een linker hand een kopje en in een rechterhand een vork met drie tanden.

De feestdag “Ganga Iataro”, viel in Palicatta (Pulicat) niet op een vaste datum. De “heydensche gouverneur” bepaalde op welke dag het feest gevierd werd.

Op deze feestdag werd in de tempels gewijd aan deze Ganga, rijst gekookt en uitgedeeld aan het volk. In de middag was er een processie, waarin het beeld van Ganga op een hoge wagen in de straten van de stad werd gereden. De toeschouwers hieven de gevouwen handen hoog boven het hoofd en wierpen zich in aanbidding op de grond. Rogerius zag met eigen ogen hoe arm en rijk, waaronder Sinnana de gouverneur van de stad op deze wijze Ganga aanbaden.

Ter ere van Ganga werden vele bokken geofferd. Achter de wagen van Ganga werd ook een wagen met een wipgalg meegevoerd, waaraan mensen die een gelofte aan Ganga hadden gedaan, of boete wilden doen, of genezing zochten, daaraan werden opgehangen met ijzeren haken door hun rugspieren gestoken. De omstanders maakten veel lawaai zodat de pijnkreten niet gehoord kunnen worden.

Rogerius beschreef nog andere kwellingen die gelovigen ondergingen ter ere van Ganga. Volgens zijn zeggen wierpen mensen zich onder de wagen om door de wielen vermorzeld te worden, maar zelf had hij dat niet gezien..

Het feest eindigde met een ritueel offer van een buffel. Het kadaver werd begraven en het bloed achtergelaten voor “Ganga Gramma”.

Ik denk dat Rogerius een aantal zaken verwarde. Er is een godin Gangamma in Tirupati die gevierd met een Jatara (Iataro volgens Rogerius) Gangamma is een Gramadevata.. Elke plaats had zijn eigen lokale Gramadevata.

Gangamma en Gramadevata  zijn door Rogerius samengevoegd in het begrip “Ganga Gramma.”

De beschrijving van Rogerius werd klakkeloos overgenomen door andere schrijvers.

Tirupati gangamma 
https://gotirupathi.wordpress.com/2015/05/06/tirupati-gangamma-jatara/

Deze afbeelding van Gangamma komt overeen met de beschrijving door Rogerius: vier armen, in een linkerhand een kopje en in een rechterhand een drietand.

Een aantal renten waarin de processie ter ere van Ganga werd afgebeeld in chronologische volgorde.

De wipgalg
Bron: www.delpher.nl

De wipgalg in de Franse uitgave, 1670
Bron: www.delpher.nl

Processie met wipgalg,
uitgave van Olfert Dapper, 1672
Bron : www.delpher.nl

La Procession de Ganga met wipgalg, uitgave door Picart
Bron: www.delpher.nl

La Procession de Ganga met wipgalg, uitgave door Picart
Bron: www.delpher.nl

Wipgalg in Pierre van der Aa, 1727
Bron: www.delpher.nl

Pierre Sonnerat publiceerde in 1782 een zelfde soort prent, 

Fête Quidil  en l’honneur de Mariatale déesse de la  petite vérole
Mariatale, de godin van de Pokken, 1782, 
Bron: The Internet Archive

Beschrijvingin de annotatie: Mariatale en Ganga
1782
Bron: www.delpher.nl

Volgens de annotatie bij zijn beschrijving van het feest van Mariatale, was deze godin dezelfde als de duivel Ganga van oudere schrijvers.

Een vergelijkbaar ritueel is te vinden in La Galerie Agréable van Pieter van der Aa.

Inwoners van Choromandel vervullen de gelofte gedaan aan hun goden
La Galerie Agréable, 1728
Bron: www.delpher.nl

Volgens de beschrijving voldoen inwoners van Choromandel met dit ritueel de gelofte gedaan aan de goden.

Ardhanarishvara maakt Shiva compleet

Ardhanarisvari

De Nederlandse koopman en reiziger Jan Huygen van Linschoten bezocht tijdens zijn verblijf in Goa  ook de grottentempel van Elephanta.

Beschrijving van de beelden in de Elephanta tempel
door Jan Huygen van Linschoten, 16e eeuw, uitgave 1596
Bron:www.delpher.nl

Een fragment uit zijn beschrijving: “….rondom die mueren ist vol van uytghehouwen beelden ende figueren van Olyphanten, Leuwen, Tygren, en ander duysent, dierghelijcke wreede beesten; Desgelijcks Amasonen en de sommighe andere wel gefigureert van veelderley soorten ende differentien; zijn altemael van so goede schulptura, dat het een verwonderinge is te sien; Men wil vermoeden dat die Chinesen (die seer ingenieus zijn) dat eertijts soude ghebout hebben, inde tyden als zy op dese custe van Indië hare handelingen dreven, welcke Pagoden ende edifitien nu gants vernielt, verwoest ende geheel bedorven zijn, naer dat de Portugesen dit onder haer gewelt hebben gekregen; Bij dese edificien machmen presumeren hoe datse noch hedens daeghs binnen in’t landt zijn, principalijck daer haer die Coningen, regierders ende het hof onthoudende is, en noch gheheel in effen zijn...”

De schrijver was vol bewondering en had dus ook het  Ardhanarishvara beeld gezien dat hij net als latere reizigers als “Amazone” interpreteerde. Ik krijg de indruk dat hij de door de Portugesen veroorzaakte vernielingen betreurde.

Toen Carsten Niebuhr zo’n 260 jaar geleden in de Elephanta grotten tempel arriveerde was hij overweldigd door de enorme beeldenpracht. Carsten maakte een aantal tekeningen van de helaas zwaar beschadigde beelden. Ik probeer me voor te stellen hoe dat geweest moet zijn. Donkere grotten, bij het licht van walmende toortsen en flikkerende lantaarns werken. Het werk in de grotten was niet zonder risico, want in de duisternis huisden gevaarlijke dieren zoals slangen en wespen (lees zijn reisverhaal maar). Carsten maakte onder ander een tekening van een vreemde figuur met één borst.

Tekening van Carsten Niebuhr uit de Nederlandse editie van 1780
Bron: www.delpher.nl

Tekst bij de tekening van Carsten Niebuhr uit de Nederlandse editie van 1780
Bron: www.delpher.nl

“De hoofdpersoon in deze groep is een vrouwspersoon, dat maar één borst heeft, en dus mogelijk een amazone zal verbeelden. Ze heeft vier armen. Met de voorste regten arm rust zij op een ossenhoofd, in de agterste regte hand houd zij eene slang…..”.

Niebuhr kon onmogelijk weten dat het beeld Ardhanarishvara  voorstelt, de versmelting van Shiva en Parvati tot één , half mannelijk en half vrouwelijk lichaam. Alhoewel deze mythe toch al sinds de 17^e eeuw in de Europese publicaties over India regelmatig werd benoemd. Maar kennelijk was er nog geen afbeelding daarvan bekend.

Abraham Rogerius' beschrijving van Ardhanari Eswara, 1651
Bron: www.delpher.nl

,

Abraham Rogerius schreef ;  “…Ende Eswara is soo verlieft op haer [Parvati] geworden, dat hij haer de helft synes Lichaems heeft ghegheven, ende is half Man, half Vrouw gheworden : waerom noch huyden op desen dagh Eswara van de Bramines genoemt wort Ardhanari Eswara, dat is half Vrouw half Man [……] onder die ghene die op Vrouwen verlieft zijn, is Eswara de eenighe, welcke sijn half lichaem aan Parvati heeft ghegeven.”

 Ook andere schrijvers behandelden deze mythe in hun werken.

Baldaeus en Rogerius werden in ook in het Duits vertaald.
Bron: www.delpher.nl

In 1770 maakte een schrijver deze opmerking: “Deze God werdt zo verliefd op haar dat hij haar zijn halve lichaam gaf, en dus werdt hij een hermaphrodiet ; waarom de Brâmmans hem Ardhanari, dat is, half man half vrouw of man wijf noemen.”

1770 beschrijving van Ardhanari
Bron : www.delpher.nl

Rond 1800 was Ardhanarishvara in ieder geval in Europa ook bekend als afbeelding uit de Indiase kunst.

Chiven, moité Homme et Moité Femme.
Vertaald Shiva, half man, half vrouw.
1782 Pierre Sonnerat
Bron : www.delpher.nl

Shiva en Parvati samengevoegd, met hun rijdieren
 Edward Moor, the Hindu Pantheon 1810
Bron: Internet Archive

Shiva en Parvati samengevoegd, met hun rijdieren
Uit het hoofd van Shiva ontspringt de rivier de Ganges
 Edward Moor, the Hindu Pantheon 1810
Bron: Internet Archive

The Origin of Pagan Idolatry, 1816, George Stanley Faber

The Origin of Pagan Idolatry, 1816, George Stanley Faber,
De vergelijking met de Amazone uit de Griekse mythologie wordt hier ontzenuwd
Bron : Google Boeken

Tot slot twee stills uit een scene uit de film Rudra Thandavam 1978 waarin tijdens een feest de Ardhanarishvara door een danser wordt uitgebeeld. , 

 

Shiva helft in Rudra Thandavam, 1978,
Bron : YouTube

Parvati helft in Rudra Thandavam, 1978,
Bron : YouTube

 Rudra Thandavam, 1978,
Bron : Google

Familiegeschiedenis : Inwoners van Suriname, 1682-1830

Op de website allesurinamers

Is onlangs een nieuwe toegang beschikbaar gekomen, namelijk indices op de administratie van hoofdgelden en lijsten van inwoners tussen 1682-1830

Hoofdgeldlijsten
bron: allesurinamers

Hoofdgeldlijsten
bron: allesurinamers

Ik heb in deze toegangen een aantal namen van voorouders terug gevonden. Een deel van de informatie had ik ooit al verzameld met geduldig doorploegen van de scans van gedigitaliseerde archieven.

Inwoners  1762, 1770-1785 : Princes, (Prinses) van Meel, van Coetzee

Generale lijst 1797:  Cojo van Princes van Van Meel, Coba van Princes van Van Meel, Laquay van Princes van Van Meel, Ezechiël Simons

Grootboek  1805-1818 : John van William Elder, Jenny van William Elder, William van William Elder, William Elder. Ezechiël Simons, S.E. Simons, Kea van C. Dandlau, (D’anlau), C. Dandlau, Coba van Prinses van Van Meel

Hoofdgeld 1817 extra-ordinair:  Wed. Ezechiël Simons, Simon Ezechiël Simons, C. Dandlau, William Elder

1817 extra-ordinair opgavenboek: Wed. Ezechiël Simons, Simon Ezechiël Simons,

1830 opgavenboek:  Erven C. de Haas, Simon Ezechiël Simons, C.W.E. Nielo (plantage Schaapstede), Kea van Dandlau, Johanna Jacqueline van Dandlau, John Elder (plantage Alkmaar), Charles Elder (plantage Domburg), Jenny van Elder, William Elder (plantage Concordia Saramacca)